تکمیل کابینه عراق در بن‌بست؛ سایه وتوی آمریکا بر حضور گروه‌های مقاومت در دولت

روزنامه الاخبار در گزارشی درباره روندتکمیل وزارتخانه‌های خالی دولت جدید عراق نوشت: روند تکمیل کابینه دولت عراق به ریاست «علی الزیدی» همچنان با موانع سیاسی متعددی روبه‌رو است و برخلاف پیش‌بینی‌های پیشین، تعطیلات عید قربان نیز نتوانست زمینه‌ای برای کاهش اختلافات میان جریان‌های سیاسی و تسریع در معرفی وزیران جدید فراهم کند.

به گزارش ایسنا، در حالی که برخی احزاب و ائتلاف‌های سیاسی پیش‌تر از احتمال تکمیل کابینه بلافاصله پس از پایان تعطیلات عید سخن گفته بودند، تحولات اخیر نشان می‌دهد که اختلاف بر سر وزارتخانه‌های باقی‌مانده همچنان ادامه دارد و دستیابی به توافق نهایی دشوارتر از آن چیزی است که انتظار می‌رفت.

یک منبع پارلمانی عراق در گفت‌وگو با روزنامه «الاخبار» اعلام کرد که تاکنون هیچ نشانه جدی از برگزاری نشست ویژه پارلمان برای رأی‌گیری درباره وزیران باقی‌مانده وجود ندارد. به گفته وی، جریان‌های سیاسی ذی‌ربط هنوز نامزدهای جدید خود را به نخست‌وزیر معرفی نکرده‌اند و مذاکرات فشرده‌ای بر سر تقسیم وزارتخانه‌ها و سهم‌خواهی‌های سیاسی در جریان است.

این منبع افزود که جلسات و رایزنی‌های سیاسی تقریباً به‌صورت روزانه ادامه دارد، اما تاکنون نتوانسته گره‌های اصلی موجود بر سر راه تکمیل کابینه را باز کند.

وزارتخانه‌های بدون مدیر شامل مجموعه‌ای از نهادهای مهم امنیتی و خدماتی از جمله وزارتخانه‌های دفاع، کشور، برنامه‌ریزی، آموزش عالی، کار و امور اجتماعی، بازسازی و مسکن، فرهنگ و همچنین مهاجرت و آوارگان است؛ وزارتخانه‌هایی که از جایگاه مهمی در معادلات سیاسی و توازن‌های قدرت در عراق برخوردارند.

بر اساس اظهارات این منبع، یکی از مهم‌ترین عوامل تأخیر در تعیین وزیران جدید، آن چیزی است که وی «وتوی غیررسمی آمریکا» علیه واگذاری برخی وزارتخانه‌های امنیتی و خدماتی به جریان‌های نزدیک به گروه‌های مقاومت توصیف می‌کند.

وی گفت که آمریکا از طریق کانال‌های دیپلماتیک مختلف و همچنین «توماس باراک» فرستاده ویژه واشنگتن در امور عراق و سوریه، پیام‌هایی را به طرف‌های عراقی منتقل کرده که بر اساس آن، واشنگتن تمایلی به حضور شخصیت‌های نزدیک به گروه‌های مقومت یا وابسته به آنها در وزارتخانه‌های حساس ندارد.

فراتر از مسئله سلاح

این موضوع در شرایطی مطرح می‌شود که در ماه‌های اخیر بحث‌های گسترده‌ای درباره آینده سلاح گروه‌های مقاومت در عراق جریان داشته است.

به گفته این منبع، هرچند برخی گروه‌ها اقداماتی را برای واگذاری بخشی از مقرها و تجهیزات خود به دولت یا کاهش ارتباطات تشکیلاتی اعلام کرده‌اند، اما نگرانی اصلی آمریکا صرفاً به موضوع سلاح محدود نمی‌شود.

وی معتقد است واشنگتن بیش از هر چیز نسبت به روابط سیاسی و راهبردی برخی گروه‌های عراقی با جمهوری اسلامی ایران حساسیت دارد و حتی در صورت تحقق کامل روند خلع سلاح، این مسئله لزوماً به معنای رفع مخالفت‌های آمریکا با حضور سیاسی این جریان‌ها در دولت نخواهد بود.

جایگاه سیاسی گروه‌های مقاومت

احزاب نزدیک به مقاومت از نفوذ قابل توجهی در پارلمان عراق برخوردارند. برآوردها نشان می‌دهد این جریان‌ها در مجموع نزدیک به ۹۰ کرسی از ۳۲۹ کرسی مجلس نمایندگان عراق را در اختیار دارند.

همین مسئله موجب شده است حذف یا کاهش سهم آنها در ساختار دولت برای ائتلاف «چارچوب هماهنگی» که مهم‌ترین حامی دولت کنونی محسوب می‌شود، موضوعی حساس و پیچیده باشد. با این حال، رهبران ائتلاف چارچوب هماهنگی شیعیان همچنان بر ضرورت تکمیل دولت تأکید دارند.

در همین راستا، «علی الموسوی»، از چهره‌های ائتلاف چارچوب هماهنگی، در گفت‌وگو با روزنامه «الاخبار» اظهار کرد که چارچوب هماهنگی بر اجرای تمامی تعهدات و استحقاق‌های سیاسی و قانونی تأکید دارد و به همین منظور مذاکرات میان گروه‌های مختلف برای دستیابی به توافقی که تکمیل کابینه را ممکن کند، ادامه دارد.

از سوی دیگر، «عامر الفایز»، نماینده پارلمان عراق و عضو چارچوب هماهنگی، با اشاره به تعطیلات پارلمان و حضور شماری از نمایندگان در خارج از کشور، برگزاری نشست پارلمان در کوتاه‌مدت را دشوار دانست.

وی هشدار داد که در صورت عدم دستیابی سریع به توافق سیاسی، روند تکمیل کابینه ممکن است بیش از پیش به تأخیر بیفتد.

چالش بزرگ نخست‌وزیر

«عبدالستار العیساوی»، پژوهشگر مسائل سیاسی عراق، نیز معتقد است بحران کنونی تنها به یک عامل محدود نمی‌شود و مجموعه‌ای از ملاحظات داخلی و خارجی در شکل‌گیری آن نقش دارند.

به گفته وی، وزارتخانه‌های امنیتی به‌ویژه دفاع و کشور، مهم‌ترین محور اختلافات کنونی به شمار می‌روند؛ زیرا این نهادها تأثیر مستقیمی بر موازنه قدرت و نفوذ در ساختار دولت عراق دارند.

العیساوی بر این باور است که بحران تکمیل کابینه ممکن است بیش از آنچه برخی جریان‌های سیاسی انتظار دارند ادامه پیدا کند.

وی افزود که علی الزیدی از زمان آغاز مأموریت خود با یکی از دشوارترین چالش‌های سیاسی روبه‌رو شده است؛ چراکه از یک سو باید رضایت جریان‌های سیاسی حامی دولت را جلب کند و از سوی دیگر، روابط متوازن بغداد با آمریکا و سایر شرکای بین‌المللی را حفظ کند.