تصاویر؛ چشمه دروغگو
«کیهنی دروزن» یک چشمهی کارستی با رفتار دورهای و متناوب است. آب این چشمه به طور ناگهانی و بدون هیچ الگوی قابل پیشبینی خشک میشود و پس از مدتی دوباره با فشار فوران میکند.
در گویش محلی مردم ایلام (کردی ایلامی)، واژه «کیهنی» (Kiani) به معنای «چشمه» و «دروزن» (Darwzan) به معنای «دروغگو» است. این نامگذاری ریشه در رفتار عجیب و پدیدارشناسی زمینشناختی این چشمه دارد.
«کیهنی دروزن» یک چشمهی کارستی با رفتار دورهای و متناوب است. آب این چشمه به طور ناگهانی و بدون هیچ الگوی قابل پیشبینی خشک میشود و پس از مدتی دوباره با فشار فوران میکند. در گذشته، چوپانان و مسافرانی که به امید سیراب شدن به سمت این چشمه میرفتند، گاه با خشکی مطلق آن مواجه میشدند و گاه با آبی گوارا؛ به همین دلیل باور محلی بر این شکل گرفت که این چشمه با مسافران روراست نیست و به آنها «دروغ» میگوید.
این چشمه در ارتفاعات صخرهای و صعبالعبور کبیرکوه در استان ایلام واقع شده است. رفتار چشمه کیهنی دروزن به دلیل ساختار «آهکی و کارستی» کبیرکوه است. در این نوع ساختارها، حفرهها و غارهای زیرزمینی به عنوان مخزن آب عمل میکنند؛ وقتی آب به سطح خاصی در سیفونهای طبیعی زیرزمینی میرسد، به بیرون سرریز میکند و وقتی سطح آب پایین میرود، جریان چشمه ناگهان قطع میشود. کبیرکوه رشتهکوهی طولانی (به طول حدود ۱۷۰ کیلومتر) است که همچون دیواری عظیم و حائل در غرب ایران و در دل رشتهکوههای زاگرس کشیده شده است.
کبیرکوه از دشتهای پست با ارتفاع چندصد متر شروع شده و در بلندترین نقطه (قله کان صیفی) به ارتفاع بیش از ۳۰۵۰ متر میرسد. چشمه کیهنی دروزن در دل این شیبهای تند و درههای عمیق قرار گرفته است. کبیرکوه یک مرز اقلیمی طبیعی است. در حالی که دشتهای جنوبی آن (مثل دهلران و آبدانان) بسیار گرمسیر هستند، خطالراس و دامنههای شمالی آن آب و هوایی سرد و کوهستانی دارند.
این ناحیه یکی از بکرترین بخشهای زاگرس میانی است. پوشش گیاهی و اکوسیستم این منطقه ویژگیهای منحصربهفردی دارد: جنگلهای بلوط ایرانی: نماد و ریه تنفسی زاگرس.
درختان بلوط با ریشههای عمیق خود، نگهبانان اصلی آب و خاک این شیبهای تند هستند. درختان بنه (پسته وحشی) و زالزالک: در کنار بلوط، درختان بنه با صمغ معروفشان (سقز) و درختچههای بادام کوهی و ارژن، ترکیب گیاهی غالب منطقه را میسازند.
