قمار تاریخی بیروت در واشنگتن

لبنان و اسرائیل دیروز سه‌شنبه ۲۵ فروردین ماه اولین مذاکرات رسمی مستقیم خود را پس از دهه‌ها در دفتر وزیر خارجه آمریکا برگزار کردند، اما روشن نیست که آیا آتش بس شامل حزب الله هم می‌شود یا خیر.

به گزارش دنیای اقتصاد، روبیو در آغاز سخنانش خواستار پایان وضعیت تنش‌زا بین اسرائیل و لبنان شد. این مذاکرات در حالی روز سه‌شنبه برگزار شد که درگیری‌های مرگبار شهر «بنت جبیل» در جنوب لبنان را لرزاند.

ارتش اسرائیل اعلام کرد که روز دوشنبه این «دژ» حزب‌الله را محاصره کرده و نبرد در این منطقه ادامه دارد. 

«الیزابت هاگدورن» در گزارشی برای المانیتور نوشت، لبنان و اسرائیل روابط دیپلماتیک ندارند و مرز خود را مشخص نکرده‌اند. نمایندگان غیرنظامی هر دو طرف دسامبر گذشته تحت مکانیسم نظارت بر آتش‌بس در جنوب لبنان برای مذاکرات مستقیم دیدار کردند که گامی آزمایشی به سوی کاهش تنش بود. ایالات متحده پس از حمله اسرائیل به بیروت در سال ۱۹۸۲، تلاش کرد تا بین دو طرفی که از نظر فنی در جنگ هستند، آتش‌بس برقرار کند. این تلاش‌ها با ترور «بشیر جمیل»، رئیس‌جمهور منتخب لبنان، در همان سال، ناکام ماند. 

دیروز سه‌شنبه بار دیگر ایالات متحده به عنوان میانجی وارد عمل شد. «میشل عیسی»، سفیر ایالات متحده در لبنان و «مایک نیدهام»، مشاور وزارت امور خارجه، بر مذاکرات با «ندا حماده»، سفیر لبنان در واشنگتن و همتای اسرائیلی او، «یشیل لیتر»، نظارت خواهند کرد. عیسی، نیدهام، لیتر و حماده روز جمعه برای زمینه‌سازی این دیدار، تماس تلفنی برقرار کردند.

اما مقامات اسرائیلی و لبنانی بعدا روایت‌های متناقضی از دستور کار سه‌شنبه ارائه دادند و حتی برخی سخن از تعویق این مذاکرات به میان آوردند (دنیای اقتصاد در روزهای اخیر گزارش‌های متعددی را به لبنان اختصاص داده است از جمله «سایه دکترین ضاحیه بر ویرانه‌های جنوب» در دوشنبه ۲۴ فروردین ماه؛ «دیپلماسی روی لبه تیغ» یکشنبه ۲۳ فروردین ماه و غیره). 

نواف سلام، نخست‌وزیر لبنان، این مذاکرات را فرصتی برای توقف جنگ جاری دانست. سلام روز یکشنبه در یک سخنرانی تلویزیونی گفت: «ما به تلاش برای توقف این جنگ و تضمین خروج اسرائیل از تمام سرزمین‌هایمان ادامه خواهیم داد».

یوسف راجی، وزیر امور خارجه لبنان، روز دوشنبه در پستی در ایکس نوشت که کشورش «از طریق مذاکرات مستقیم با اسرائیل به دنبال دستیابی به آتش‌بس است». اما لیتر روز جمعه گفت که اسرائیل فقط «موافقت کرده که مذاکرات رسمی صلح» را با لبنان آغاز کند.

لیتر در بیانیه‌ای گفت: «اسرائیل از بحث در مورد آتش‌بس با حزب‌الله خودداری می‌کند.»

این در حالی است که وفیق صفا، یکی از چهره‌های ارشد شورای سیاسی حزب‌الله، این مذاکرات را به کلی رد کرد و به خبرگزاری آسوشیتدپرس گفت که حزب الله «علاقه‌ای به نتایج این مذاکرات ندارد یا نگران آن نیست». 

حزب‌الله دارای یک بلوک قدرتمند در پارلمان است و وزارتخانه‌های کلیدی را در اختیار دارد. اما به رئیس‌جمهور ژنرال جوزف عون فضای بیشتری برای انجام مذاکرات با اسرائیل داده است. اسرائیل به دنبال خلع سلاح حزب‌الله به عنوان گامی در جهت عادی‌سازی روابط با لبنان است؛ کشوری که از سال ۱۹۴۸ از نظر فنی با آن در جنگ بوده است.

«حنین غدار»، عضو ارشد موسسه واشنگتن، گفت: برای پیشرفت مذاکرات، رهبری لبنان باید مشخص کند که مقابله با حزب‌الله کم‌هزینه‌تر از مقابله با اسرائیل است.

غدار گفت: «قبل از این جنگ، تصمیم سیاسی ساده بود: ارتش با حزب‌الله مقابله نخواهد کرد، بنابراین هیچ خلع سلاحی در هیچ کجای شمال لیتانی وجود نخواهد داشت». اگر این موضع تغییر کرده باشد، ارتش می‌تواند «با یک منطقه بسیار کوچک شروع کند، یا با چند دستگیری یا چند مصادره شروع کند و سپس بگوید: ما می‌توانیم این کار را انجام دهیم… اما به کمک نیاز داریم». 

مقام‌های اسرائیلی می‌گویند نه تنها به دنبال اشغال یک «منطقه امنیتی» در جنوب لبنان تا رودخانه لیتانی هستند بلکه عملیات نظامی در جبهه لبنان «هنوز فعال» است.

«فراس مکساد»، مدیرعامل بخش خاورمیانه و شمال آفریقا در گروه اوراسیا، گفت که دولت لبنان «با تصمیم خود برای انحلال حزب‌الله و شرکت در مذاکرات مستقیم با اسرائیل، ریسک قابل‌توجهی را پذیرفته است.»

مکساد این را «فرصتی تاریخی» برای دولت ترامپ خواند که مشتاق گسترش توافق‌نامه‌های ابراهیم بین اسرائیل و کشورهای عربی است. وی افزود: «نکته قابل‌توجه این است که با توجه به ضعف دولت، توانایی لبنان برای تحقق این امر کاملا محدود است.» 

نعیم قاسم: مذاکرات ترفندی برای فشار بر حزب‌الله است

همزمان با آغاز مذاکرات بین اسرائیل و لبنان، نعیم قاسم، دبیرکل حزب‌الله، دیدار بین مقام‌های دولت لبنان و اسرائیل در ایالات متحده را رد کرد و چنین تلاش‌هایی را درحالی‌که نیروهای اسرائیلی حملات خود را به لبنان تشدید کرده‌اند، «بی‌فایده» خواند.

به گزارش الجزیره، دبیرکل حزب الله روز دوشنبه در یک سخنرانی تلویزیونی، از دولت خواست تا باعدم شرکت در مذاکرات برنامه‌ریزی‌شده، «موضعی تاریخی و قهرمانانه» اتخاذ کند. قاسم گفت که این مذاکرات ترفندی برای فشار آوردن به حزب‌الله برای کنار گذاشتن سلاح‌هایش است. وی افزود: «اسرائیل به وضوح اعلام می‌کند که هدف این مذاکرات خلع سلاح حزب‌الله است. بنابراین، چگونه می‌توانید به مذاکراتی بروید که هدف آن از قبل مشخص است؟» قاسم افزود: «ما متوقف نخواهیم شد و تسلیم نخواهیم شد. در عوض، اجازه خواهیم داد که میدان نبرد خود گویای همه چیز باشد.» 

از زمان بمباران لبنان توسط اسرائیل و حمله زمینی به جنوب، حداقل ۲۰۵۵ نفر، از جمله ۱۶۵ کودک و ۸۷ کادر پزشکی جان خود را از دست داده‌اند. بیش از ۶۵۰۰ نفر دیگر زخمی شده، درحالی‌که حدود ۱.۲میلیون نفر مجبور به ترک خانه‌های خود شده‌اند.

مقامات لبنانی اصرار دارند که اولویت، برقراری آتش‌بس است، اما اسرائیل گفته خلع سلاح حزب‌الله را در اولویت دارد، بدون اینکه اشاره‌ای به آتش‌بس یا خروج نیروهایش از جنوب لبنان کند. قاسم گفت که مذاکرات برنامه‌ریزی‌شده «مستلزم اجماع لبنانی‌ها» است و او این مذاکرات را «امتیاز رایگان» به اسرائیل و ایالات متحده خواند. با وجود برقراری مذاکرات و مواضع دبیرکل حزب‌الله اما نبرد در روی زمین بین نیروهای اسرائیلی و حزب الله ادامه دارد.