فرصت شیرین یا جام زهر؛ آیا حضور ونس در مذاکرات بنبست ترامپ را میشکند؟
شاید سفر جیدی ونس، معاون رئیسجمهوری ایالات متحده به اسلام آباد برای مذاکره با مقامات ایرانی، مطابق میل تهران باشد، چرا که دست کم او در ظاهر یکی از چهرههای کمتر تهاجمی در حلقه نزدیکان دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده باشد.
فضای داخل کاخ سفید مملو از شک و تردید است. در شرایطی که هیاتهای مذاکراتی وارد پاکستان شدهاند، پرسشهای جدی در مورد طرفین مذاکرات وجود دارد.
چهرهای منعطفتر؟
شاید سفر جیدی ونس، معاون رئیسجمهوری ایالات متحده به اسلام آباد برای مذاکره با مقامات ایرانی، مطابق میل تهران باشد، چرا که دست کم او در ظاهر یکی از چهرههای کمتر تهاجمی در حلقه نزدیکان دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده باشد. این موضوع که مدتهاست در برند سیاسی او به چشم میآید، این گمانه را به وجود آورده که ونس محتملترین فرد در میان نزدیکان ترامپ است که احتمال توافق را محتمل میکند.
به گزارش اکوایران به نقل از رویترز، با این حال، هیچ نشانهای وجود ندارد که ونس نسبت به سایر نمایندگان اعزامی ترامپ -که تهدید کرده در صورت شکست مذاکرات، حملات ایالات متحده را از سر خواهد گرفت- موضع مذاکرهای منعطفتری اتخاذ کند. به گفته یک مقام کاخ سفید، این تنها تصمیم ترامپ بود که ونس را برای مذاکرات به پاکستان بفرستد و تصمیم نهایی در مورد اینکه چه توافقی قابل قبول است، با خود اوست.
با این وجود حضور معاون ترامپ در مذاکرات تنها یکی از عواملی خواهد بود که تعیین میکند آیا اولین دور مذاکرات از زمان آغاز جنگ در ۲۸ فوریه شانسی برای موفقیت خواهد داشت یا خیر و مخاطرات زیادی برای ایران و دولت ترامپ که هفت ماه قبل از انتخابات میان دورهای رقابتی در ماه نوامبر به دنبال راهی برای خروج از یک جنگ نامحبوب است، زیاد است.
تهدید و پاداش برای ونس
موفقیت مذاکرات، برای ونس، که یکی از نامزدهای اولیه نامزدی جمهوری خواهان برای ریاست جمهوری ۲۰۲۸ است، از نظر سیاسی سودمند خواهد برد. اما تحلیلگران میگویند که در صورت طولانی شدن یا شکست کامل مذاکرات، او در معرض خطر بیشتری برای مرتبط شدن با یک باتلاق خارجی است که هزاران غیرنظامی را کشته و قیمت بنزین و تورم را افزایش داده است.
به گفته استفن ورتهایم، مورخ و عضو ارشد بنیاد کارنگی، گفت: «اگر این مذاکرات به خوبی پیش برود و نتیجه آن مطلوب باشد، میتواند به وجهه ونس کمک کند. اما من فکر میکنم این خطر نیز برای ونس وجود دارد که بیشتر به چهره جنگ تبدیل شود».
جرد کوشنر، داماد ترامپ، و استیو ویتکاف، فرستاده ویژه ایالات متحده، ونس را در این مذاکرات همراهی میکنند. به گفته منابع آگاه، در پی دو بار شکست مذاکرات قبلی که منجر به حملات ایالات متحده شد، ایرانیها به هر دو نفر با بیاعتمادی نگاه میکنند. یک مقام دیگر کاخ سفید ترجیح ایرانیها برای مذاکره با ونس را رد کرد و گفت که هیچ کس در حلقه ترامپ به پیامدهای سیاسی مذاکرات فکر نمیکند.
این مقام گفت: «خندهدار است که رسانههای جریان اصلی، کمپین تبلیغاتی کاملاً هماهنگ شدهای را که ایران میخواهد با معاون رئیسجمهور مذاکره کند، بپذیرند.»
مذاکرهکنندگان جدید، چالشهای قدیمی؛ فرصت شیرین یا جام زهر ونس؟
به گفته یک دیپلمات منطقهای، از نگاه تهران، ونس به عنوان یک مقام منتخب عالی رتبه، وزن سیاسی بیشتری نسبت به ویتکوف و کوشنر به ارمغان آورده است. در واقع، به نظر میرسد هر دو طرف با طرفهای مقابل مورد ترجیح خود مذاکره خواهند کرد.
اما تحلیلگران معتقدند با وجود دلایلی که خوشبینی به مذاکرات روز شنبه را بالا برده، اما مواضع اعلام شده علنی ایالات متحده و جمهوری اسلامی ایران کیلومترها با هم متفاوت است. برای مثال، ایالات متحده گفته که غنیسازی اورانیوم توسط ایران یک اقدام غیرقابل قبول است، در حالی که ایران علناً این موضوع را رد کرده است.
یکی دیگر از مقامات ارشد کاخ سفید گفت که فضای داخل کاخ سفید مملو از شک و تردید است. این مقام گفت که به نظر میرسد ترامپ در گفتگوهای اخیر با مشاورانش اذعان کرده که تنگه هرمز، قطب تجارت جهانی که با وجود آتشبس شکننده همچنان عملاً بسته است، بعید است که به زودی به طور کامل بازگشایی شود. ترامپ روز پنجشنبه در یک پست در شبکههای اجتماعی گفت که نفت به سرعت دوباره جریان خواهد یافت، بدون اینکه توضیح بیشتری بدهد.
چنین شکاف گستردهای بین طرفین، سوالاتی را در مورد اینکه آیا به ونس فرصتی داده شده یا جام زهر، مطرح میکند. مقامات ارشد کاخ سفید مشتاق بودهاند که ونس را به عنوان یک بازیگر اصلی در مذاکرات با ایران به تصویر بکشند. کارولین لیویت، سخنگوی مطبوعاتی کاخ سفید، در یک کنفرانس مطبوعاتی روز چهارشنبه گفت: «معاون رئیسجمهور ونس از همان ابتدا نقش بسیار مهم و کلیدی در این امر ایفا کرده است. او در تمام این بحثها دخیل بوده است».
با این همه، خود ونس در این زمینه محتاطتر بوده است. او روز چهارشنبه در سفر به مجارستان گفت: «منظورم این است که میدانید، نقش کلیدی من این بود که زیاد پای تلفن مینشستم. به تماسهای تلفنی زیادی پاسخ دادم. تماسهای تلفنی زیادی برقرار کردم». در پاسخ به این سوال که آیا ایران به طور خاص درخواست کرده بود که او به مذاکرات بپیوندد، ونس پاسخ داد: «من این را نمیدانم. اگر این درست باشد، تعجب میکنم.»
بزرگترین چالش دوران کاری؛ جیدی به سوپربول میرود!
در همین شرایط، باراک راوید، گزارشگر آکسیوس هم حضور ونس در مذاکرات برجسته کرده و این موضوع را بزرگترین چالش دوران کاری معاون رئیس جمهور آمریکا توصیف کرده است. یک مقام آمریکایی به راوید گفته: «این یک معامله بزرگ برای جیدی است. او به سوپربول میرود».
به باور راوید، اگرچه خود این نشست تاریخی است - بالاترین سطح تعامل بین مقامات ایالات متحده و ایران از سال ۱۹۷۹ - اما شانس موفقیت آن کم به نظر میرسد. هر دو طرف میدانند که در صورت شکست مذاکرات، جنگ مجددا از سر گرفته میشود، اما هر کدام از طرفین دیدگاههای متضادی برای شرایط توافق دارند. به گفته یکی دیگر از مقامات آمریکایی: «ما هنوز در مورد آنچه که در مورد آن مذاکره میکنیم، توافق نداریم».
به گفته دو منبع آمریکایی، ونس از ترامپ خواسته در دیپلماسی ایران نقشی داشته باشد. به گفته این منابع، دلیل دیگر حضور او برای رهبری هیئت آمریکایی، خصومت بین فرستادگان ترامپ و ایرانیها پس از دو دور مذاکرات قبلی است که به جنگ ختم شد. این منابع گفتند که مقامات ایرانی به میانجیها گفتهاند که فکر میکنند ویتکاف و کوشنر آنها را فریب دادهاند و - با توجه به ارشدیت ونس و تردید او در مورد آغاز جنگ در وهله اول - مشارکت معاون رئیسجمهور امریکا میتواند پیشرفت را ممکن کند.
به گفته یک مقام آمریکایی: «ونس توپ را درخواست کرد و آن را به دست آورد. او میتواند مسئول دستیابی به توافقی باشد که به جنگ پایان میدهد». یک منبع نزدیک به ونس گفت: «البته معاون رئیسجمهور میخواست در چنین لحظه مهمی دخیل باشد و وقتی رئیس جمهور این درخواست را کرد، با اشتیاق پذیرفت که مذاکرات را رهبری کند.»
تمدید دوباره آتشبس
به نوشته راوید، اگرچه اعزام ونس نشانهای از جدیت ایالات متحده است، برخی از مقامات نگرانند که اعزام چنین مدیر ارشدی ممکن است زودهنگام باشد، زیرا زمینه کمی برای مذاکرات فراهم شده است.
در حالی که برخی از بدبینان به جنگ در پایگاه MAGA، ونس را به عنوان یک متحد میبینند، ترامپ به این صداها حمله کرده و به چهرههای جنگطلبی مانند مفسر مارک لوین که تصمیم او برای رفتن به جنگ را ستودهاند، متمایل شده است. یک منبع نزدیک به ترامپ گفت: «طرف تاکر کارلسون از ترامپ عصبانی شد. این خبر خوبی برای JD نیست.»
به گفته یک منبع آمریکایی گفت: «در تئوری، ترامپ خواهان توافق است، اما او همچنین آماده از سرگیری جنگ میشود. نحوه رفتار ایرانیها او را عصبانی کرده است. آنها به نوعی دارند طرف مقابل را شرمنده میکنند».
مقامات آمریکایی میگویند مشخص نیست که آیا در دور اول مذاکرات پیشرفت معناداری حاصل میشود یا خیر، اما امیدوارند که این چیزی بیش از یک جلسه تشریفاتی باشد. دستیابی به یک توافق اگر ماهها طول نکشد، هفتهها طول خواهد کشید و احتمالاً مستلزم تمدید آتشبس دو هفتهای خواهد بود. یک مقام آمریکایی گفت که این اتفاق نخواهد افتاد مگر اینکه ونس با نوعی دستاورد بازگردد.
