پنج شوک بزرگ جنگ به کشورهای خاورمیانه
شوک به بازار انرژی منطقه، ضربه به گردشگری و خدمات، اختلال در تجارت و حملونقل، افزایش قیمت مواد غذایی و کود شیمیایی و کاهش سرمایهگذاری و بیثباتی مالی از جمله آثار جنگ در خاورمیانه بر اقتصاد منطقه و جهان هستند
کریستالینا جورجیوا، رئیس صندوق بینالمللی پول، از شوکهای غیرمنتظره جنگ در خاورمیانه و آزمایش تابآوری اقتصاد جهانی میگوید و هشدار داده است که اگر این درگیری طولانی شود، میتواند بر قیمت انرژی، وضعیت روانی بازار، رشد اقتصادی و تورم تاثیر بگذارد و «فشارهای تازهای بر دوش سیاستگذاران در سراسر جهان» بگذارد.
به گزارش دنیای اقتصاد، سناریوهای بلومبرگ اکونومیکس نشان میدهد افزایش قیمت انرژی میتواند تورم را بالا ببرد و به رشد اقتصادی جهانی آسیب بزند. این در حالی است که تنشهای مربوط به تعرفههای تجاری نیز وجود دارد.
نهادهای بینالمللی درباره پیامدهای اقتصادی جنگ برای کشورهای منطقه هشدار دادهاند. این جنگ تنها یک بحران نظامی نیست، بلکه میتواند ساختار اقتصادی خاورمیانه را در حوزههای انرژی، گردشگری، تجارت و امنیت غذایی تحت تاثیر قرار دهد. در ادامه، مهمترین اثرات اقتصادی احتمالی این درگیریها بررسی میشوند.
شوک به بازار انرژی منطقه
خاورمیانه مرکز اصلی تولید نفت و گاز جهان است و هرگونه جنگ در این منطقه بلافاصله بازار انرژی را تحت تاثیر قرار میدهد. اگر جنگ طولانی شود، صادرات انرژی کشورهای خلیجفارس ممکن است کاهش یابد و درآمدهای نفتی این کشورها نوسان شدیدی پیدا کند.
ضربه به گردشگری و خدمات
اقتصاد بسیاری از کشورهای منطقه، بهویژه امارات، بحرین و قطر، علاوه بر نفت به گردشگری وابسته است. جنگ و ناامنی معمولا باعث کاهش سفرهای بینالمللی میشود. پیشبینیها نشان میدهد تعداد گردشگران ورودی به خاورمیانه در سال۲۰۲۶ ممکن است بین ۱۱ تا ۲۷درصد کاهش یابد. این کاهش میتواند دههامیلیارد دلار از درآمد گردشگری منطقه را از بین ببرد. همچنین بسته شدن حریم هوایی و لغو هزاران پرواز، فعالیت شرکتهای هواپیمایی و فرودگاههای بزرگ منطقه را مختل کرده است.
اختلال در تجارت و حملونقل
درگیری نظامی در خلیجفارس باعث افزایش هزینههای بیمه کشتیها و تاخیر در حملونقل دریایی شده است. بسیاری از کشتیهای حامل نفت و کالا در مسیرهای دریایی متوقف شده یا مجبور به تغییر مسیر شدهاند. این مساله تجارت منطقهای را کند میسازد و میتواند قیمت کالاها را در کشورهای خاورمیانه افزایش دهد. از سوی دیگر، کشورهایی که به واردات غذا یا کالاهای صنعتی وابسته هستند، ممکن است با کمبود یا افزایش قیمت مواجه شوند.
افزایش قیمت مواد غذایی و کود شیمیایی
برخی گزارشها هشدار دادهاند که توقف تولید در تاسیسات منطقه میتواند عرضه جهانی کود را کاهش دهد و قیمت آن را افزایش دهد. در نتیجه هزینه تولید محصولات کشاورزی بالا میرود و احتمال افزایش قیمت مواد غذایی در جهان وجود دارد.
کاهش سرمایهگذاری و بیثباتی مالی
در شرایط جنگی، سرمایهگذاران خارجی معمولا از منطقه خارج میشوند یا سرمایهگذاریهای جدید را متوقف میکنند. این موضوع میتواند رشد اقتصادی کشورها را کند سازد. بازارهای مالی نیز معمولا نوسان شدیدی را تجربه میکنند و ارزش برخی داراییها کاهش مییابد. اگر درگیری کوتاه باشد، اقتصاد منطقه ممکن است سریعتر به حالت عادی بازگردد؛ اما در صورت طولانی شدن جنگ، خطر رکود اقتصادی در برخی کشورهای خاورمیانه افزایش خواهد یافت.
