راز ماندگاری ارز تکنرخی
مهمترین تهدید سیاست تک نرخی شدن ارز در وضعیت کنونی، فشارهای اجتماعی و سیاسی برای بازگشت به ارز چند نرخی است که کارشناسان پیشنهاد میکنند دامنه دلار در بازار آزاد محدود شود
فعالان اقتصادی معتقدند که با وجود کاهش شکاف نرخهای ارزی، روند تخصیص ارز بهبود نیافته است، ولی این انتظار وجود دارد که در روزهای آینده با افزایش بازگشت ارزهای صادراتی، میزان عرضه به بازار تقویت شود.
به گزارش دنیای اقتصاد، در این شرایط، مهمترین تهدید برای یکسانسازی ارزی در زمان نرمال شدن فعالیتهای اقتصادی، افزایش شکاف میان ارز معاملات رسمی و نرخ بازار آزاد بهدلیل اجرای سیاست تثبیت است. از نگاه کارشناسان، بازارساز در دوره جدید باید شرایط را بهگونهای مدیریت کند که به جای تثبیت نرخ، سیاست مبتنی بر ثبات را به بازار برگرداند و به دنبال مهار قیمت ارز با نرخهای دستوری نباشد.
چالشی که در ارتباط با یکسانسازی نرخ ارز وجود دارد، این است که در صورت افزایش فشارهای بیرونی ممکن است دولت را از سیاست اصلاحی خود عقب بنشاند و با وسوسه ایجاد ارز حمایتی، دوباره چند نرخی شدن ارز کلید بخورد و اقتصاد از ثمرات حذف نرخهای موازی بیبهره بماند.
برای امتداد سیاست تکنرخی، کارشناسان پیشنهاد میکنند سیاستگذار به جای تعیین نرخ تثبیتشده برای ارز، با سیاستهای ثبات اقتصادی، دامنه نوسان دلار بازار آزاد را محدودتر کند.
همچنین دغدغه دیگری که فعالان اقتصادی در سالهای اخیر و در رابطه با تامین ارز با آن مواجه بودهاند، میزان عرضه پایین ارز و نه قیمت آن بوده است که با تغییرات صورتگرفته منتظرند نتایج وضعیت جدید را ارزیابی کنند.
استدلال دولت برای برقراری بازارهای موازی ارزی و حتی تخصیص ارز حمایتی برای وارادات کالاهای خاص این بوده است که قیمت تمامشده تولید کالاهای داخلی را به نفع مصرفکننده داخلی پایین بیاورد. با وجود این نه تنها قیمت تمام شده پایین نمیآمد، به بیان وزیر اقتصاد، بعضا قیمت تمامشده کالاهایی که ارز دولتی دریافت کرده بودند، بیشتر از تامین آن با ارز آزاد بوده است.
این تناقض به این دلیل اتفاق میافتد که ارز تخصیصی دولت به هدف خود اصابت نمیکرد و صرف کسب سود از فروش ارز دولتی در بازار آزاد با قیمت بالاتر و حتی قاچاق معکوس میشود که در نهایت قیمت کالای داخلی را بالاتر میبرد.
در حال حاضر و پس از گام نخست سیاستگذار در حذف نرخهای متعدد ارزی، تهدیدی که اجرای کامل این سیاست را دنبال میکند، افزایش فشارهای اجتماعی و سیاسی جهت حمایت بیشتر و بازگشت به وضعیت ارز چندنرخی در دورههای گذشته است.
این نکته قابل توجه است که اختلاف اندک میان اسکناس دلار بازار آزاد و حواله آن منطقی است؛ اما نگرانیای که کارشناسان دارند، این است که شکاف میان این دو نرخ به سطوح بالاتر از ۱۰درصد برسد. کارشناسان اقتصادی پیشنهاد میکنند در این شرایط، سیاستگذار به جای تثبیت قیمت ارز، با بازارسازی به ثبات وضعیت این نرخ کلیدی اقتصاد کمک کند.
