میکروپلاستیکها؛ متهم اصلی بیماریهای قلب در مردان
تحقیقات جدید نشان میدهد ذرات ریز پلاستیک میتوانند مستقیماً رگهای خونی را آسیب بزنند و تشکیل پلاک آترواسکلروتیک را در موشهای نر سرعت دهند، بدون اینکه وزن یا کلسترول تغییر کند.
طبق تحقیقات جدید دانشمندان دانشگاه کالیفرنیا، ریورساید نشان میدهد که تماس مداوم با ذرات ریز پلاستیک (ذرات کوچکی که از بستهبندی، لباس و محصولات پلاستیکی منتشر میشوند) میتواند روند تصلب شرایین (آترواسکلروز) را سرعت دهد و خطر حمله قلبی و سکته را افزایش دهد.
به گزارش سلامت نیوز، این اثر بهطور ویژه در موشهای نر مشاهده شده و بدون تغییر وزن یا سطح کلسترول رخ داده است، که نشان میدهد خود ذرات به طور مستقیم به رگها آسیب میرسانند.
ذرات ریز پلاستیک همهجا هستند
این ذرات بهقدری رایج شدهاند که تقریباً غیرقابل اجتناب هستند و در غذا، آب آشامیدنی و حتی هوا یافت میشوند. مطالعات انسانی نشان دادهاند که ذرات ریز پلاستیک در پلاکهای آترواسکلروتیک وجود دارند و سطح بالاتر آنها با افزایش خطر بیماریهای قلبی مرتبط است. تا پیش از این، مشخص نبود که این ذرات خود آسیبرسان هستند یا صرفاً با بیماری همراهاند.
طراحی مطالعه روی موشها
محققان از موشهای حساس به تصلب شرایین استفاده کردند و آنها را تحت رژیم کمچرب و کمکلسترول قرار دادند. طی نه هفته، موشها روزانه ۱۰ میلیگرم ذرات ریز پلاستیک به ازای هر کیلوگرم وزن بدن دریافت کردند، مقداری که مشابه آنچه انسانها ممکن است از طریق غذا و آب تجربه کنند، در نظر گرفته شد.
تشکیل پلاک شدید فقط در موشهای نر
نتایج نشان داد که موشهای نر در معرض ذرات ریز پلاستیک، رشد پلاک در ریشه آئورت ۶۳٪ و در شریان براکیوسفالیک ۶۲۴٪ افزایش یافته است. موشهای ماده تحت همان شرایط افزایش معناداری در تشکیل پلاک نداشتند. وزن و سطح چربی خون موشها بدون تغییر باقی ماند که نشان میدهد آسیب به رگها ناشی از خود ذرات است و نه فاکتورهای کلاسیک خطر مانند چاقی یا کلسترول بالا.
ذرات پلاستیک سلولهای محافظ رگها را مختل میکنند
با استفاده از تکنیک RNA تکسلولی، محققان دریافتند که ذرات ریز پلاستیک فعالیت و تعادل سلولهای اندوتلیال (لایه داخلی رگها که التهاب و جریان خون را کنترل میکند) را مختل میکنند. این سلولها نخستین جایی هستند که ذرات با آنها برخورد میکنند و اختلال در آنها میتواند التهاب و تشکیل پلاک را آغاز کند.
ذرات ریز پلاستیک در آزمایشگاه مشاهده شدند که وارد پلاکهای آترواسکلروتیک شده و در لایه اندوتلیال تجمع میکنند. همچنین، این ذرات ژنهای آسیبرسان در سلولهای اندوتلیال موش و انسان را فعال میکنند، که نشان میدهد پاسخ بیولوژیکی مشابهی در برابر این ذرات وجود دارد.
مردان بیشتر در معرض خطرند
محققان هنوز نمیدانند چرا اثرات مضر ذرات ریز پلاستیک در موشهای نر بیشتر است، اما ممکن است عوامل ژنتیکی و هورمونی مانند اثر محافظتی استروژن نقش داشته باشند. تحقیقات بعدی بر بررسی انواع و اندازههای مختلف ذرات و مکانیزمهای آسیب در رگهای نر و ماده متمرکز خواهد بود.
به گفته محققان، اجتناب کامل از ذرات ریز پلاستیک تقریباً غیرممکن است. بهترین راه کاهش تماس، محدود کردن استفاده از پلاستیک در غذا و نوشیدنی، کاهش پلاستیکهای یکبار مصرف و اجتناب از غذاهای بسیار فرآوریشده است. همچنین حفظ سلامت قلب از طریق رژیم غذایی مناسب، ورزش و مدیریت عوامل خطر اهمیت دارد.
