«پرندگان بهشتی» در تاریکی هم میدرخشند
پرندگان بهشتی مدتهاست با پرهای بسیار رنگارنگ و متنوع خود ما را حیرتزده کردهاند، اما پژوهشگرانی که این پرندگان را بررسی میکردند به تازگی به کشفی حتی شگفتانگیزتر دست یافتهاند.
پرهای ۳۷ گونه از مجموع ۴۵ گونه پرندگان بهشتی، زیستفلورسنس (Biofluorescence) از خود ساطع میکنند؛ یعنی مولکولهای موجود در پرها نور فرابنفش (UV) را جذب کرده و آن را به شکل درخششی زرد-سبز آزاد میکنند. پرندگان بهشتی با پرهای بلند و باریک، تاجهای درخشان و لکههای پُرزدار روی سینه و شانهها، در سراسر جزایر استرالزی یافت میشوند و از نمایشیترین پرندگان جهان بهشمار میروند.
چرا پرهای آنها به جلوهای حتی پرزرقوبرقتر نیاز دارد؟ این همان پرسشی است که اکنون پرندهشناسان مطرح میکنند، پس از آنکه گروهی از دانشمندان فاش کردند که بیشتر گونههای پرندگان بهشتی در یک یا گاهی دو یا سه بخش از بدن خود زیستفلورسنس ساطع میکنند.
پرنده بهشتی قرمز، گونهای که بیش از دیگران درخشش نشان میدهد
رِنه مارتین، نویسنده اصلی مطالعه و زیستشناس ماهی میگوید: «ممکن است این بخشهای زیستفلورسنت تنها به تقویت هرچه بیشتر این نمایشها کمک کنند.»
پس از این کشف اولیه و شگفتانگیز درباره پرها، یافتههای جذاب دیگری هم بهدست آمد: پرندگان بهشتی این ویژگی زیستفلورسنت را در دهان خود هم دارند و همچنین آن ۸ گونهای که بهعنوان تکهمسر شناخته میشوند، زیستفلورسنس بسیار ملایمتری نسبت به گونههایی دارند که هر سال جفتگیری تازه انجام میدهند.
پرندگان یک گیرنده نوری (فوتوریسپتور) بیشتر از انسان در چشمهای خود دارند؛ موضوعی که به آنها امکان میدهد رنگهای بیشتری را نسبت به ما ببینند. امیلی کار، نویسنده همکار مطالعه و دانشجوی دکتری در موزه تاریخ طبیعی آمریکا، گفته که پرندگان بهشتی همچنین قطره کوچکی از روغن در چشمهای خود دارند که برخی طولموجهای نور را فیلتر میکند؛ عاملی که ممکن است به آنها اجازه دهد زیستفلورسنس را با شدت بیشتری مشاهده کنند.
در مورد اینکه اصلاً چرا پرها میدرخشند، دانشمندان حدس میزنند این پدیده به کمکِ نمایشهای جفتیابیِ شناختهشده در گونههای مختلف میآید یا حتی برای ایجاد نوعی برتری اجتماعی بهکار میرود.
اِدوین شولز، بنیانگذار پروژه پرندگان بهشتی در آزمایشگاه پرندهشناسی دانشگاه کرنل گفته: «از دید من بخش جالب ماجرا اینست که این ویژگی تا چه اندازه در سراسر این گروه گسترده است. موضوع فقط پرهای دم یا فقط پرهای پهلو یا بخش مشخصی نیست؛ تقریباً در همهجا دیده میشود.»
