حمید نعمت‌الله: مدیران سینمایی ترسو بودند/ تصمیم‌های سخت نمی‌گیرند می‌اندازند گردن یکدیگر
حمید نعمت الله درباره توقیف فیلم سینمایی قاتل و وحشی، گفت: واقعیت این است ترسو هستند. مدیرند و مسوول اما تصمیم‌های سخت نمی‌گیرند. می‌اندازند گردن یکدیگر. تصمیماتی که به‌عهده آنهاست اما دردسر دارد اما شانه خالی می‌کنند. و گرنه فیلم قاتل و وحشی همان سال اول اکران می‌شد.
حمید نعمت‌الله از کارگردانان مولف سینمای ایران که هر فیلمش کلاس درس برای فیلمسازان جوان و علاقه‌مندان سینماست. نعمت‌الله این روزها فیلم بت را بر پرده سینماها دارد، اثری بحث‌برانگیز با موضوع فضای مجازی و چالش‌های حول‌آن که اتفاقا با استقبال مخاطبان و خصوصا جوانان همراه شده و نظرات مختلف آنها را درپی داشته است.
به گزارش اعتماد، در ادامه مشروح گفت‌وگو با حمید نعمت‌الله را می خوانید:
جناب نعمت‌الله! شما از فیلمسازان بی‌حاشیه سینما هستید، اما « قاتل و وحشی» در کارنامه شما فیلم پر‌حاشیه به شمار می‌آید، هنگام ساخت « قاتل و وحشی» به ابعاد پیچیده ساخت و حواشی آن واقف بودید؟
بله روشن بود. اسمش حاشیه باشد یا متن، می‌دانستم فیلمی نیست که بی‌سرو‌صدا بیاید و برود. بله می‌دانستم این فیلم مسیر ناهمواری پیش رو دارد.
پس چرا آن را ساختید؟
مجبور بودم. چیزی در این حدود. فیلم لازمی بود؛ هم برای من و هم برای جامعه. به قاتل و وحشی اعتقاد داشتم و به اینکه باید بهایش را بپردازم.
اما سرنوشت خوبی نداشت، موافقید؟
داشت. موضوع کامروایی فیلم و من نیست. موضوع عکس‌العملی است که درست می‌دانی از تو سر بزند. پایین‌تر از قاتل و وحشی یا کند‌تر از آن یا محتاط‌تر از آن را نمی‌خواستم. بنابر این پشیمان نیستم که انجامش دادم و از اکران عمومی‌اش هم ناامید نیستم. ساخت «قاتل و وحشی» بیهوده نبود حتی اگر برای همیشه در توقیف بماند و البته می‌دانیم که این‌طور نخواهد ماند.
چقدر خوب که به اکران عمومی « قاتل و وحشی» امید دارید... با محمد مهدی طباطبایی نژاد (معاون نظارت و ارزشیابی سازمان سینمایی) چند هفته پیش مصاحبه داشتم که گفت: رفع توقیف « قاتل و وحشی» حتی مشمول زمان نمی‌شود مگر حکم فقهی تغییر کند... نظر شما چیست؟
عجب. ایشان خیال‌مان را راحت کردند و کار را در آوردند.
اما جدای از تبعاتی که توقیف فیلم در مسیر کاری فیلمساز دارد، می‌خواهم بدانم بر روح شما و اساسا فیلمسازان چه تاثیر مخربی داشت؟
از رو‌حم خبر ندارم، اما روانم خوب خط‌خطی شد.
جناب نعمت‌الله! به جشنواره فیلم فجر 43 اشاره کنیم، تا دقیقه ۹۰قرار بود « قاتل و وحشی» در جشنواره به صورت تک سانس به نمایش درآید، ناگهان ورق برگشت و اجازه نمایش فیلم داده نشد، چه اتفاقی افتاد جلوی اکران گرفته شد؟
بله، نمایش گردانندگان جشنواره بود. هیچ کدامشان نمی‌گویند آن شب چه شد؟ هیچ‌وقت جواب درست ندادند. خودشان هم نمی‌دانند. واقعیت این است ترسو هستند. مدیرند و مسوول اما تصمیم‌های سخت نمی‌گیرند. می‌اندازند گردن یکدیگر. تصمیماتی که به‌عهده آنهاست اما دردسر دارد اما شانه خالی می‌کنند. و گرنه فیلم قاتل و وحشی همان سال اول اکران می‌شد.
امیدواریم اکران فیلم « قاتل و وحشی» را در سینماها شاهد باشیم، اما در حال حاضر شما فیلم «بُت» را بر پرده سینماها دارید، وقتی به پایان فیلم «بُت» می‌رسیم احساس می‌کنیم بار زیادی روی دوش‌مان است، فیلم سنگینی است... موافقید؟
بله احتیاج به تمرکز و سوزاندن فسفر دارد.تماشای فیلم بُت، درگیرتان می‌کند و مورد شماتت قرار می‌گیرید. احساس آشنایی نیست و بسیاری از تماشاگران تاثیرش را بر نمی‌تابند.
فیلم قاتل و وحشی هم تاثیرش همین‌طور است؟
قاتل و وحشی برون‌گرا‌تر است و بُت درون‌گرا‌تر.قاتل و وحشی داستان سرراست‌تری دارد و پر پلان‌تر و پرتحرک‌تر است.
یکی از مهم‌ترین نکات فیلم بُت، بازی متفاوت لیلا حاتمی است که بسیار خوب از پس نقش برآمده، اما چرا اسم «لیلا» را برای کاراکتر اصلی فیلم بُت انتخاب کردید؟ از ابتدا در فیلمنامه همین نام بود؟
از همان ابتدا این شخصیت اسمش لیلا بود و قرار بود لیلا حاتمی بازی‌اش کند. این هم‌نامی مرز میان بازیگر و شخصیت را کمی محو می‌کند؛ انگار چیزی از واقعیت به جهان داستان نشت کرده است.
از طرفی «بُت» پر از نشانه‌ها و ارجاعات به تاریخ سینماست.
بله و نام «لیلا» هم یادآور فیلم مهرجویی است که لیلا حاتمی در آن بازی کرده؛ انگار خاطره یک فیلم در فیلم دیگری ادامه پیدا می‌کند. خود نام لیلا هم با «لیل»، یعنی شب، پیوند دارد و در فیلمی که قصه‌اش درباره نخوابیدن است، این نسبت معنای تازه‌ای پیدا می‌کند. از طرفی لیلا نامی آشنا در ادبیات عاشقانه ماست؛ نامی که با شیفتگی و حتی جنون گره خورده و این هم بی‌ارتباط با جهان «بُت» نیست. دوست دارم یک اسم بتواند همزمان چند معنا داشته باشد، بی‌آنکه هیچ‌کدام را به تماشاگر تحمیل کند. شاید لیلای این فیلم فقط نام یک شخصیت نباشد؛ نام شبی باشد که قرار نیست تمام شود.
راستی یحیی کیست؟ درباره‌اش اطلاعات کمی در فیلم می‌آید؟
به نظرم درباره همه یحیی‌ها اطلاعات کمی هست.او غریب است.نباید درباره‌اش زیاد گفت، یحیی غریبانه کشته می‌شود.
جناب نعمت‌الله! وقتی به فیلم بُت نگاه می‌کردیم این پرسش در ذهنم شکل گرفت که آیا شخصیت‌های فیلم، نمونه بیرونی دارند؟
بله فراوان نمونه بیرونی دارند.
و نکته دیگر در همه فیلم‌هایی که ساختید نگاه خاصی دارید... از فیلم بوتیک گرفته تا آرایش غلیظ، رگ خواب و... که مجموعه آنها در کنار هم سبک شما را می‌سازد اما جالب است که هیچ‌وقت به دام تکرار نیفتادید...این نکته از مراقبه خاصی می‌آید؟
مراقبه خاصی نیست. شاید فقط سعی می‌کنم به چیزهایی که هنوز نمی‌دانم، نزدیک شوم. تکرار وقتی شروع می‌شود که آدم خیال کند خودش را شناخته. من هنوز از خودم و از آدم‌ها غافلگیر می‌شوم. شاید همین کنجکاوی باعث شده.
کار تازه‌ای در دست ساخت دارید به نام داش‌آکل.چه چیزی در داستان داش‌آکل برای شما جالب است؟
داش‌آکل برایم قصه تنهایی مردی است که پناه دیگران است، اما خودش پناهی ندارد. مردی که زورش به همه می‌رسد جز به سرنوشت خودش. در این روزگار سخت ایران، قصه آدم‌هایی که می‌خواهند شریف بمانند و زیر بار شرافتشان می‌شکنند، برایم معنای دیگری دارد.
