تصاویر؛ فاجعه خاموش؛ پشت پرده بوی تعفنی که نفس رشت را بند آورده
رودخانه‌های تاریخی «زرجوب» و «گوهررود» که روزگاری نبض تپنده حیات، منبع آب آشامیدنی و صیدگاه مردم رشت بودند، امروز زیر بار تخلیه روزانه ده‌ها هزار مترمکعب فاضلاب شهری و صنعتی به کانون‌های بزرگ آلودگی زیست‌محیطی بدل شده‌اند.
رودخانه‌های «زرجوب» و «گوهررود» در رشت که روزگاری منبع آب آشامیدنی و محل ماهیگیری مردم بودند، امروزه درحالی مسیر خود را به سوی تالاب انزلی ادامه می‌دهند که حجم انبوهی از فاضلاب‌های خانگی و صنعتی را با خود به‌همراه دارند.
این بحران علاوه‌بر چهره ناخوشایند و بوی غیرقابل تحملی که در جای‌جای فضای شهری ایجاد کرده، استان گیلان را جزو استان‌های پرخطر از نظر آلودگی آب قرار داده‌است. نبود برنامه‌ریزی شهری و تدام و آن برای مدیریت فاضلاب، عدم دوراندیشی نسبت به آینده شهر و فقدان نظارت محکم دستگاه‌های نظارتی و زیست‌محیطی، این دو شاهراه حیاتی را به آلوده‌ترین رودخانه‌های استان تبدیل کرده.
گیلان، سرزمین باران، شالیزارها و تالاب‌ها، هر روز با حجم بزرگی از فاضلاب و پساب تصفیه‌نشده روبه‌روست؛ روزانه حدود ۳۹۰ هزار مترمکعب فاضلاب، پساب خانگی و صنعتی در استان تولید می‌شود که تنها ۲۵ درصد آن تصفیه می‌شود و ۷۵ درصد باقی‌مانده، بدون تصفیه راهی رودخانه‌ها و وارد محیط‌زیست می‌شود.
بخش قابل توجهی از این آلودگی به حوضه تالاب انزلی و رودخانه‌های منتهی به آن می‌رسد؛ زیست‌بومی ارزشمند که در کنار رودخانه‌ها و دریای خزر، تحت فشار ورود آلاینده‌ها قرار دارد.
این وضعیت نه‌تنها طبیعت و تنوع زیستی گیلان را تهدید می‌کند، بلکه می‌تواند پیامدهایی برای کشاورزی، آبزی‌پروری، گردشگری و سلامت عمومی داشته باشد.
در استانی که زندگی و اقتصاد مردمش با آب و طبیعت پیوند خورده است، آلودگی منابع آبی به معنای تهدید زنجیره‌ای از دارایی‌های طبیعی و معیشت‌های محلی است؛ فاضلابی که امروز بدون تصفیه وارد رودخانه‌ها و تالاب‌ها می‌شود، فقط مسئله‌ای زیست‌محیطی نیست؛ هزینه آن در بلندمدت می‌تواند در سلامت مردم، کیفیت محصولات کشاورزی، آسیب به زیست‌بوم‌ها و کاهش ظرفیت گردشگری استان نمایان شود.
از سوی دیگر، شاخص برخورداری گیلان از تصفیه بهداشتی فاضلاب حدود نصف میانگین کشوری است؛ فاصله‌ای که ضرورت توسعه زیرساخت‌های جمع‌آوری و تصفیه فاضلاب را بیش از پیش آشکار می‌کند. حفاظت از منابع آبی در گیلان بدون مهار فاضلاب ممکن نیست؛ چراکه هر روز تعلل در تصفیه فاضلاب، فشار بیشتری بر طبیعت و زندگی مردم وارد می‌کند.
