سفر رهبر کره شمالی به چین هم‌زمان با تلاش رهبر چین برای تحکیم قدرت
بازگشت کیم، آزمون تازه شی؛ پکن و پیونگ‌یانگ به هم نزدیک‌تر می‌شوند؟
رهبر کره شمالی، در سفری غیرمنتظره از پل تازه گشوده‌شده رود یالو عبور کرد و وارد شهر مرزی داندونگ چین شد. این نخستین سفر او به چین طی بیش از یک سال بود.
رهبر کره شمالی با عبور از پل تازه گشوده‌شده مرزی، سفری به چین انجام داد؛ سفری که نشانه‌ای از احیای روابط دو کشور است. تقریبا هم‌زمان با این سفر، شی جین‌پینگ با تأکید دوباره بر کنترل حزب کمونیست بر ارتش، خود را برای نشست مهمی در ساختار قدرت چین آماده می‌کند.
به گزارش شرق، کیم جونگ اون، رهبر کره شمالی، در سفری غیرمنتظره از پل تازه گشوده‌شده رود یالو عبور کرد و وارد شهر مرزی داندونگ چین شد. این نخستین سفر او به چین طی بیش از یک سال بود. وانگ هونینگ، از بلندپایه‌ترین اعضای رهبری حزب کمونیست، از او استقبال کرد و پیام شی جین‌پینگ را رساند. کیم همراه خواهرش کیم یو جونگ و وزیر خارجه، چوئه سون هوی، از یادمان سربازان چینی کشته‌شده در جنگ کره و یک کارخانه خودروسازی بازدید کرد و همان روز به کشورش بازگشت. زمان این سفر نیز حساب‌شده بود.
کیم یک روز پیش از سالگرد ورود نیروهای چین به جنگ کره در سال ۱۹۵۰، در یادمان داندونگ از حمایت تاریخی پکن قدردانی کرد و تصویر مشترک مائو تسه‌تونگ و کیم ایل سونگ، بنیان‌گذار کره شمالی را دید. او لوح یادبودی به موزه اهدا کرد. استفاده شخص رهبر کره شمالی از گذرگاه تازه، به افتتاح یک طرح عمرانی معنا و وزن دیپلماتیک بیشتری داد؛ دیداری که بدون ملاقات مستقیم با شی انجام شد، اما مقام ارشد چینی در آن از تقویت اعتماد و همکاری سخن گفت. پل چهاربانده جدید به طول حدود سه کیلومتر، داندونگ را به سینویجو در کره شمالی متصل می‌کند.
چین ساختمان اصلی آن را در سال ۲۰۱۴ تکمیل کرد، اما ناتمام‌ماندن جاده‌ها و تأسیسات گمرکی سمت کره شمالی، افتتاح را ۱۲ سال عقب انداخت. این گذرگاه سرانجام ۱۵ اکتبر با عبور کامیون‌های حامل پرچم دو کشور گشوده شد. پل قدیمی دوستی چین و کره، با ظرفیت محدود و عبور یک‌طرفه خودروها، تاکنون مسیر اصلی تجارت مرزی بود؛ مسیر جدید امکان عبور بار سنگین و تردد دوطرفه را فراهم می‌کند.
اهمیت اقتصادی این تحول از وابستگی پیونگ‌یانگ به همسایه بزرگ‌تر ناشی می‌شود. داندونگ و سینویجو بخش عمده تجارت دوجانبه را مدیریت می‌کنند و چین همچنان بزرگ‌ترین شریک تجاری کره شمالی است. این کشور در سال‌های اخیر همکاری نظامی با روسیه را افزایش داده و ماه گذشته نیز نخستین پل جاده‌ای مرزی با روسیه را افتتاح کرده است. بنابراین بازگشایی مسیر چین، علاوه بر افزایش ظرفیت ترانزیت، نشان می‌دهد کیم می‌کوشد در روابط با دو حامی قدرتمند خود تعادل برقرار کند. احیای این پیوندها پس از سفر ژوئن شی جین‌پینگ به پیونگ‌یانگ و ازسرگیری ارتباط ریلی در ماه مارس سرعت گرفت.
در عین حال، کارشناسان هشدار داده‌اند امکانات تازه ممکن است جابه‌جایی کالاهای مشمول تحریم‌های سازمان ملل را نیز آسان‌تر کند. چنین احتمالی به معنای اثبات دورزدن تحریم‌ها از طریق پل نیست. لیم اول چول، پژوهشگر دانشگاه کیونگنام، آن را مسیری بالقوه برای تجارت تحت کنترل دولت کره شمالی می‌داند؛ برخی تحلیلگران نیز میزان سخت‌گیری پکن در اجرای تحریم‌ها را به مناسبات این کشور با واشینگتن مرتبط می‌کنند.
شی و بازگشت به میراث مائو
در همان زمان که پیونگ‌یانگ و پکن به نمایش نزدیکی دوباره پرداختند، شی جین‌پینگ در پایتخت چین از ضرورت تمرکز قدرت سخن گفت. او پنجشنبه ۲۲ اکتبر، در نودمین سالگرد پایان «راهپیمایی طولانی» ارتش سرخ، بر رهبری متمرکز حزب کمونیست، کنترل مطلق حزب بر ارتش و آمادگی برای عبور از بحران‌های بزرگ تأکید کرد. شی با یادآوری نقش مائو در نجات نیروهای کمونیست، خواستار حفظ انسجام سیاسی و تقویت انضباط تشکیلاتی شد. «راهپیمایی طولانی» به عقب‌نشینی نیروهای کمونیست در سال‌های ۱۹۳۴ تا ۱۹۳۶ زیر فشار ارتش ملی‌گرایان چین اشاره دارد.
حزب کمونیست این عقب‌نشینی پرهزینه را رویدادی تعیین‌کننده برای بقای خود و تثبیت جایگاه مائو معرفی می‌کند. از بیش از ۸۰ هزار نیروی آغاز حرکت، فقط حدود هفت تا هشت هزار نفر به مقصد رسیدند. روایت رسمی حزب از این واقعه بر پیروزی بر بحران استوار است؛ هرچند تفسیر تاریخی آن و نقش نیروهای ملی‌گرا در مقابله با ژاپن همچنان محل اختلاف است.
سخنرانی امسال شی بسیار کوتاه‌تر از سخنرانی سالگرد هشتادم بود و برخلاف معمول به صورت زنده پخش نشد. در مراسم، غیبت برخی فرماندهان ارشد نیز توجه ناظران را جلب کرد. فنگ چونگ‌یی، استاد دانشگاه فناوری سیدنی، در گفت‌وگو با اپک‌تایمز این تأکید دوباره بر کنترل ارتش را در چارچوب برکناری فرماندهان و کوشش شی برای تثبیت اقتدار فردی تفسیر کرده است. با این حال، کوتاه‌بودن سخنرانی یا شیوه پخش آن به‌تنهایی مدرکی برای تغییر جایگاه شی در ساختار قدرت نیست.
پاکسازی‌ها در آستانه نشست حزب
این حساسیت‌ها در آستانه پنجمین نشست عمومی کمیته مرکزی حزب کمونیست بیشتر شده است؛ نشستی که از ۲۶ تا ۲۹ اکتبر با حضور حدود ۳۰۰ مقام حزبی برگزار می‌شود. دستور کار رسمی بر انضباط و اداره سخت‌گیرانه حزب متمرکز است، اما برکناری مقام‌های بلندپایه نظامی و سیاسی نیز بر آن سایه انداخته است. برآورد مؤسسه سیاست‌گذاری انجمن آسیا نشان می‌دهد نزدیک به یک‌چهارم اعضای اولیه کمیته مرکزی سال ۲۰۲۲ دیگر در موقعیت حضور در این نشست نیستند؛ نشانه‌ای از دامنه پاکسازی‌های سال‌های اخیر. به گزارش رویترز، شماری از اعضای ارشد حتی از میان افراد منصوب‌شده به دست خود شی برکنار شده‌اند. مقام‌های چینی این روند را مبارزه با فساد و بازسازی انضباط می‌دانند، اما منتقدان درباره تأثیر آن بر انسجام و آمادگی ارتش هشدار می‌دهند.
تحلیلگران انتظار ندارند نشست پیش‌رو جانشین شی را معرفی کند؛ تمرکز اصلی آن آماده‌سازی ساختار قدرت برای کنگره سال ۲۰۲۷ است؛ زمانی که ادامه رهبری شی برای یک دوره دیگر نیز در مرکز توجه قرار می‌گیرد. این سفر کوتاه کیم و سخنرانی شی، سوی سیاست قدرت در شرق آسیا را آشکار کرده‌اند. پکن در خارج از مرزهایش روابط با متحد سنتی را بازسازی می‌کند و در داخل بر انضباط ارتش و تمرکز رهبری تأکید دارد. برای پیونگ‌یانگ، پل جدید ابزاری برای گسترش تجارت و حفظ ارتباط با چین در کنار روسیه است؛ برای پکن، هم فرصتی برای بازیابی نفوذ در کره شمالی و هم نمادی از پیوندی تاریخی به شمار می‌رود. تداوم این نزدیکی اکنون به ظرفیت واقعی مبادلات، اجرای تحریم‌ها و تصمیم‌های سیاسی دو پایتخت وابسته است.
