پژوهشگر اندیشکده پایاب:
داشتن سلاح هسته‌ای بدون توان «ضربه دوم» خودکشی راهبردی است/ تابوی مذاکره مستقیم را بشکنید
یک تحلیل‌گر مسائل بین‌الملل می‌گوید: «وقتی با ارتشی طرفید که بودجه نظامی‌اش ۱۲۹ برابر ماست و به تعبیر خودشان مجتمعی نظامی-صنعتی با بیش از ۸۰۰ پایگاه نظامی در اقصی نقاط جهان است، شکست دادن چنین کلیتی به مفهوم فروپاشی کامل و عدم بازسازی آن، با ابزارهای نظامی ما ممکن نیست.»
سخنرانی اخیر مارکو روبیو، وزیر امور خارجه ایالات متحده در آکروپولیس آتن و در سالروز وقایع ۷ اکتبر که در آن روایتی ۲۵۰۰ ساله از تقابل «تمدن غرب» با تمدن نابودگر ایران ارائه داد، واکنش‌های گسترده‌ای را در محافل تحلیلی برانگیخته است. علی نصری، پژوهشگر مؤسسه پایاب و تحلیل‌گر مسائل بین‌الملل، در گفتگویی در هشتمین ماه از آغاز جنگ، این نطق را نه یک موضع‌گیری گذرا، بلکه تلاشی ساختارمند برای «نظریه‌پردازی جنگ و مشروعیت‌بخشی به خشونت بی‌قیدوشرط» علیه ایران دانست؛ راهبردی که با تداوم ادبیات نتانیاهو و تهدیدهای ترامپ، به دنبال عادی‌سازی اقدامات نامتعارفی نظیر زدن زیرساخت‌های انرژی یا استفاده از سلاح‌های تاکتیکی است.
این کارشناس ارشد مسائل بین‌الملل با نقد تفسیر روبیو از مفهوم افلاطونی «تیموس» و اشاره به پاسخ اخیر فرانسیس فوکویاما، تأکید کرد که معضل واقعی جهان امروز «خجالت غرب از اعمال زور» نیست، بلکه طغیان «قدرت بی‌مسئولیت» است که پیمان‌ها و حقوق بین‌الملل را نقض می‌کند. نصری هشدار داد که ایران نباید در دام پاسخ‌های هویتی و تقابل تمدنی بیفتد؛ چرا که تلافی با ادبیات جنگ باستانی، در جوامع غربی توجیه‌گر اعمال زور علیه کشورمان خواهد شد. به باور وی، در برابر بودجه نظامی ۱۲۹ برابری آمریکا، مزیت بنیادین ایران در «قدرت معنایی»، همبستگی اجتماعی مردم در داخل و توانایی همراه ساختن افکار عمومی جهان نهفته است.
نصری در بخش دیگری از این گفت‌وگو، تهدید اساسی ماه‌های پیش‌رو را گرفتار شدن در «تله تشدید ناخواسته» خواند که در پی ناکامی ترامپ در فروش توافقات پیشین به عنوان دستاورد انتخاباتی پدید آمده است. با این حال، وی با ترسیم انشقاق عمیق درون جنبش «ماگا» و ظهور جریانی به رهبری چهره‌هایی چون جی‌دی ونس (که اسرائیل را مانع صلح با ایران می‌دانند) یادآور شد که محافظه‌کاران واقعی بقای سیاسی خود را در پایان دادن به این جنگ ارزیابی می‌کنند. وی انفعال در دیپلماسی عمومی، غیبت در رسانه‌های آمریکایی و گرفتار ماندن در تابوهای خودساخته نظیر ممنوعیت مذاکره مستقیم را آسیبی جدی دانست و خواستار هوشمندی دستگاه دیپلماسی برای بهره‌برداری از این فرصت‌ها شد.
