رادار غول‌پیکر روسیه در آستانه بیدار شدن
تصویر ماهواره‌ای از یک رادار «فراتر از افق» در نزدیکی شهر «گواردییسک» در منطقه کالینینگراد حکایت دارند.
تصاویر ماهواره‌ای جدید نشان می‌دهد روسیه در حال ساخت یک تأسیسات راداری پیشرفته در منطقه کالینینگراد است؛ سامانه‌ای که در صورت برخورداری از قابلیت‌های برآوردشده، می‌تواند هواپیماها و موشک‌ها را در فاصله‌ای تا ۳ هزار کیلومتر شناسایی کند و بخش گسترده‌ای از اروپا، از جمله آلمان، فرانسه و بریتانیا، را در محدوده پوشش خود قرار دهد.
به گزارش فرارو به نقل از تایمز، تصاویر ثبت‌شده توسط شرکت فضایی آیس‌آی (ICEYE) سه آرایه آنتنی بزرگ را در نزدیکی شهر گواردییسک در کالینینگراد نشان می‌دهد. طول هر یک از این آرایه‌ها حدود ۵۰۰ متر برآورد شده است. این منطقه در فاصله تقریبی ۳۷ کیلومتری مرز لهستان و حدود ۶۴ کیلومتری لیتوانی قرار دارد.
بر اساس تحلیل‌های منتشرشده، این سازه‌ها احتمالاً بخشی از یک سامانه راداری «فراتر از افق» (OTH) هستند؛ فناوری‌ای که با استفاده از بازتاب امواج رادیویی از لایه‌های بالایی جو، امکان شناسایی اهدافی را فراهم می‌کند که فراتر از خط دید مستقیم رادار قرار دارند. چنین سامانه‌هایی می‌توانند برای پایش تحرکات هوایی در فواصل بسیار دور، از جمله شناسایی برخی هواگردهای پنهان‌کار، به کار گرفته شوند.
ارتباط احتمالی با رادار کانتینر
برخی ارزیابی‌ها احتمال می‌دهند تأسیسات جدید با فناوری رادار روسی «کانتینر» (۲۹B۶ Container) مرتبط باشد. این سامانه برای شناسایی و رهگیری اهداف هوایی در فواصل دور طراحی شده و از بخش‌های فرستنده و گیرنده تشکیل می‌شود که در نقاط جداگانه مستقر هستند. با این حال، هویت دقیق سامانه در حال ساخت و وضعیت عملیاتی آن هنوز به‌طور مستقل تأیید نشده است.
گزارش‌ها حاکی از آن است که عملیات ساخت این تأسیسات از مارس ۲۰۲۳ آغاز شده است. هم‌زمان، تصاویر ماهواره‌ای از احداث یک آرایه آنتنی بزرگ دیگر در نزدیکی پایگاه هوایی چرنیاخوفسک حکایت دارد؛ سازه‌ای دایره‌ای با قطر بیش از ۱۶۰۰ متر که هدف نهایی آن هنوز مشخص نیست.
شرکت آیس‌آی همچنین از شناسایی بیش از ۲۰ محل مرتبط با اطلاعات سیگنالی و جنگ الکترونیک در کالینینگراد خبر داده است. مجموعه این یافته‌ها از گسترش زیرساخت‌های نظارتی و الکترونیکی روسیه در منطقه بالتیک حکایت دارد؛ منطقه‌ای که به دلیل هم‌جواری با کشورهای عضو ناتو، اهمیت راهبردی بالایی برای مسکو و متحدان اروپایی این ائتلاف دارد.
اهمیت راهبردی کالینینگراد
کالینینگراد، منطقه‌ای روسی در ساحل دریای بالتیک و میان لهستان و لیتوانی، پس از جنگ جهانی دوم به اتحاد جماهیر شوروی واگذار شد و پس از فروپاشی این کشور نیز در قلمرو روسیه باقی ماند. موقعیت جغرافیایی این منطقه، آن را به یکی از نقاط مهم استقرار تجهیزات نظامی روسیه در نزدیکی مرزهای ناتو تبدیل کرده است.
در سال‌های اخیر، اختلال در سامانه‌های موقعیت‌یابی ماهواره‌ای، از جمله GPS، در بخش‌هایی از شمال و شمال شرق اروپا نیز به یکی از نگرانی‌های کشورهای منطقه تبدیل شده است. مقام‌های لیتوانی پیش‌تر از گسترش تجهیزات مرتبط با اختلال و جعل سیگنال‌های ناوبری در کالینینگراد سخن گفته‌اند.
اهمیت این تأسیسات تنها به شناسایی اهداف در فاصله دور محدود نمی‌شود. رادارهای فراتر از افق می‌توانند با فراهم کردن هشدار اولیه درباره تحرکات هوایی، به افزایش آگاهی نظامی و تکمیل اطلاعات حاصل از رادارهای متعارف کمک کنند. البته عملکرد واقعی این سامانه‌ها به عواملی مانند نوع رادار، شرایط جوی، ویژگی هدف و سطح اختلال الکترونیکی بستگی دارد.
کشورهای عضو ناتو نیز از سامانه‌های راداری دوربرد استفاده می‌کنند. از جمله این تجهیزات می‌توان به رادارهای فراتر از افق بریتانیا در پایگاه آکروتیری قبرس و سامانه نوستراداموس فرانسه اشاره کرد.
با وجود انتشار تصاویر ماهواره‌ای از پروژه روسیه، هنوز شواهد کافی برای تأیید برد عملیاتی دقیق، توانایی واقعی آن در شناسایی هواگردهای پنهان‌کار و زمان بهره‌برداری کامل از تأسیسات جدید منتشر نشده است. بنابراین، برآورد پوشش بخش عمده‌ای از اروپا باید به‌عنوان ارزیابی احتمالی قابلیت این سامانه در نظر گرفته شود، نه تأییدی بر عملکرد عملیاتی آن.
