بهزاد نبوی: به حرف خاتمی گوش بدهیم و دنبال اصلاحات باشیم/ پزشکیان شرایط بسیار دشواری دارد
بهزاد نبوی با اشاره به دیدگاه‌های سیدمحمد خاتمی و ضرورت پایبندی به رویکرد اصلاح‌طلبانه اظهار داشت: «به حرف آقای خاتمی گوش بدهیم و دنبال اصلاحات باشیم. با اصلاحات شاید بتوان تحول ایجاد کرد، اما با انقلاب نمی‌توان به نتیجه مطلوب رسید.»
بهزاد نبوی، نایب‌رئیس مجلس ششم، در نشستی گفت‌وگومحور با حضور اعضای شورای مرکزی مجمع ایثارگران، شورای سیاسی، مسئولان ارکان اجرایی، نمایندگان شعب استانی و جمعی از اعضای این حزب، به تحلیل شرایط سیاسی روز و چشم‌انداز آینده ایران پرداخت و دیدگاه‌های خود را درباره وضعیت حکمرانی، مناسبات دولت و نهادهای تصمیم‌گیر، تحولات سیاست خارجی، احتمال تشدید درگیری‌های نظامی، نقش جریان‌های تندرو و مسئولیت اصلاح‌طلبان در شرایط کنونی تشریح کرد.
این سیاستمدار باسابقه در ابتدای سخنان خود، با اشاره به کاهش نقش‌آفرینی جریان‌های سیاسی در تصمیم‌گیری‌های کلان کشور اظهار داشت که محدودشدن قدرت تأثیرگذاری صرفاً به اصلاح‌طلبان اختصاص ندارد و حتی دولت نیز در بسیاری از تحولات و تصمیمات اساسی کشور با محدودیت‌های جدی مواجه است.
نایب‌رئیس مجلس ششم با تأکید بر پیچیدگی شرایط کنونی و دشواری پیش‌بینی تحولات سیاسی و نظامی، اظهار داشت که رفتار و مواضع متغیر دونالد ترامپ از یک‌سو و عملکرد جریان‌های تندرو در داخل کشور از سوی دیگر، بر ابهام در چشم‌انداز آینده افزوده است؛ به‌گونه‌ای که نمی‌توان با اطمینان درباره احتمال تشدید درگیری‌های نظامی یا استمرار فشارها و محدودیت‌های اقتصادی و امنیتی اظهارنظر کرد.
نبوی با انتقاد شدید از عملکرد برخی جریان‌های تندرو داخلی، آنان را متهم کرد که به‌جای تلاش برای حل مشکلات کشور، با اتخاذ مواضع تنش‌زا به استمرار وضعیت جنگی و بی‌ثباتی کمک می‌کنند. او این رویکرد را همسو با اهداف اسرائیل ارزیابی کرد و هشدار داد که تداوم چنین وضعیتی می‌تواند فرصت‌های موجود برای کاهش تنش و حل‌وفصل مسائل کشور را محدودتر کند.
نبوی با اشاره به پیامدهای اقتصادی شرایط موجود، از جمله تورم، بیکاری، ازدست‌رفتن فرصت‌های شغلی و گسترش آسیب‌های اجتماعی، تأکید کرد که نباید مسائل کشور را صرفاً از منظر رقابت‌های سیاسی یا میزان خسارت واردشده به طرف مقابل ارزیابی کرد.
این چهره باسابقه سیاسی در این زمینه تصریح کرد: «ممکن است افزایش قیمت نفت یا شکست حزب ترامپ در انتخابات به آمریکا لطمه بزند، اما برای ما مسئله، هست و نیست کشور است؛ مسئله فقط خسارت‌دیدن نیست، بلکه بود و نبود کشور مطرح است.»
عضو پیشین هیئت‌رئیسه مجلس با اشاره به محدودیت‌های موجود در ساختار تصمیم‌گیری کشور، از دشواری شرایط اداره امور و میزان اختیارات دولت سخن گفت و اظهار داشت که حتی رئیس‌جمهور نیز در برخی موضوعات اساسی با موانعی برای هماهنگی و پیگیری تصمیمات مواجه است.
نبوی با اشاره به دیدارهای خود با مسعود پزشکیان، اظهار داشت که رئیس‌جمهور پیش از سفر به نیویورک، از فراهم‌نشدن امکان تبادل‌نظر با رهبری درباره این سفر مهم سخن گفته بود؛ موضوعی که به اعتقاد این سیاستمدار اصلاح‌طلب، بیانگر بخشی از پیچیدگی‌ها و محدودیت‌های موجود در سازوکار تصمیم‌گیری کشور است.
وی باسابقه با تأکید بر ضرورت تقویت انسجام در مدیریت کلان کشور، اظهار داشت که در شرایط بحرانی، هماهنگی میان نهادهای اصلی تصمیم‌گیر و برخورداری مسئولان اجرایی از اختیارات متناسب با مسئولیت‌هایشان، اهمیتی دوچندان پیدا می‌کند.
نبوی در تشریح مناسبات موجود میان نهادهای تصمیم‌گیر، با اشاره به اطلاعاتی که از گفت‌وگوهای خود با مسئولان دریافت کرده است، اظهار داشت که مجموعه‌ای متشکل از سران سه قوه، فرماندهان ارشد نظامی و دبیر شورای عالی امنیت ملی در بررسی و اتخاذ تصمیمات مهم کشور نقش دارند و این تصمیمات با تأیید رهبری به مرحله اجرا می‌رسد.
این تحلیلگر سیاسی با اشاره به افزایش هماهنگی میان سران سه قوه نسبت به گذشته، این همکاری را از ظرفیت‌های موجود برای مدیریت شرایط دشوار کشور دانست و اظهار داشت که روابط میان رئیس‌جمهور، رئیس مجلس و رئیس قوه قضاییه در مقایسه با دوره‌های گذشته نزدیک‌تر شده است.
او همچنین با اشاره به روابط دولت با فرماندهان ارشد نظامی، تأکید کرد که برخلاف برخی برداشت‌ها، نمی‌توان مناسبات دولت و نیروهای مسلح را بر مبنای تقابل کامل یا اختلاف‌نظر فراگیر تحلیل کرد و در بسیاری از موضوعات، هماهنگی‌هایی میان مسئولان اجرایی و فرماندهان ارشد نظامی وجود دارد.
نبوی در بخش دیگری از سخنان خود، با اشاره به انتظارات اصلاح‌طلبان از دولت چهاردهم و مطالبات جامعه درباره تحقق وعده‌های انتخاباتی، اظهار داشت که برای ارزیابی عملکرد رئیس‌جمهور باید شرایط واقعی اداره کشور، اختیارات قانونی و عملی دولت و محدودیت‌های ناشی از وضعیت جنگی و بحران‌های اقتصادی را نیز در نظر گرفت.
وی یادآور شد که پزشکیان در جریان نشست‌های انتخاباتی خود با جبهه اصلاحات، صراحتاً خود را اصلاح‌طلب معرفی نکرده بود و ازاین‌رو، نسبت سیاسی او با جریان اصلاحات و میزان مسئولیت‌پذیری وی در قبال مطالبات این جریان باید با توجه به مواضع و تعهدات واقعی او ارزیابی شود.
او با بیان اینکه دولت چهاردهم در شرایطی بسیار دشوار فعالیت می‌کند، گفت: «به نظر من پزشکیان شرایط بسیار دشواری دارد؛ شرایطی که هیچ دولتی از ابتدای انقلاب تاکنون با آن مواجه نبوده است.»
نبوی با اشاره به یکی از دیدارهای خود با رئیس‌جمهور، از نگرانی عمیقش نسبت به دشواری وضعیت دولت سخن گفت و تأکید کرد که نمی‌توان بدون درنظرگرفتن محدودیت‌های ساختاری و شرایط بحرانی کشور، تمامی مشکلات موجود را صرفاً به عمل‌نکردن رئیس‌جمهور به وعده‌هایش نسبت داد.
وی در ادامه، با بررسی نقش نیروهای مسلح در تحولات کشور، بر ضرورت تفکیک جایگاه و عملکرد نهادهای دفاعی از مواضع و اقدامات جریان‌های سیاسی تندرو تأکید کرد و اظهار داشت که نباید مجموعه نیروهای مسلح را یکدست و همسو با یک جریان سیاسی خاص، از جمله جبهه پایداری، تلقی کرد.
این سیاستمدار گفت: «من معتقد نیستم که همه سپاه یکدست است یا همه نیروهای مسلح با جبهه پایداری همسو هستند.»
نبوی با اشاره به نقش فرماندهان نظامی در بررسی توافقات و تصمیمات امنیتی کشور، اظهار داشت که در برخی موارد، فرماندهان ارشد سپاه و ارتش از تصمیماتی حمایت کرده‌اند که جریان‌های تندرو با آنها مخالفت داشته‌اند.
او در تشریح موضوع، به بررسی یکی از تفاهم‌نامه‌های مهم در شورای عالی امنیت ملی اشاره کرد و به نقل از اطلاعاتی که دریافت کرده بود، گفت که اکثریت اعضای شورا، از جمله فرماندهان ارشد نظامی، با آن موافق بوده‌اند و تنها سعید جلیلی رأی مخالف داده است.
نبوی همچنین با اشاره به برخی اقدامات نظامی صورت‌گرفته پس از توافق مورد اشاره، از وجود ابهام در منشأ و سازوکار صدور دستور برخی اقدامات سخن گفت و تأکید کرد که پیچیدگی این مناسبات، ضرورت پرهیز از تحلیل‌های ساده‌انگارانه درباره ساختار قدرت و تصمیم‌گیری در کشور را نشان می‌دهد.
وی باسابقه درعین‌حال با قدردانی از عملکرد نیروهای مسلح در مقابله با حملات آمریکا و اسرائیل، اظهار داشت که توان دفاعی کشور از ارکان اساسی حفظ امنیت و تمامیت ارضی ایران است و نباید اختلافات سیاسی موجب نادیده‌گرفتن نقش و اهمیت نیروهای مسلح در دفاع از کشور شود.
نیروهای مسلح ما خوب عمل کرده‌اند
نایب‌رئیس پیشین مجلس تأکید کرد: «نیروهای مسلح ما در این مقابله خوب عمل کرده‌اند و نه می‌توان آنها را از میدان کنار گذاشت و نه اساساً چنین اقدامی به مصلحت کشور است.»
نبوی با تأکید بر اینکه حفظ توان دفاعی و پیگیری راه‌حل‌های سیاسی و دیپلماتیک، دو ضرورت متعارض نیستند، خاطرنشان کرد که در شرایط کنونی باید از ظرفیت نیروهای مسلح برای تأمین امنیت کشور و از ظرفیت دستگاه دیپلماسی برای کاهش تنش‌ها و جلوگیری از گسترش درگیری‌ها به‌صورت هم‌زمان بهره گرفت.
او در ادامه، با اشاره به پیچیدگی مناسبات سیاست خارجی و دشواری‌های موجود در مسیر مذاکرات، اظهار داشت که محدودیت اختیارات تصمیم‌گیری و ابهام در مواضع نهایی کشور می‌تواند از موانع جدی پیشرفت گفت‌وگوهای دیپلماتیک باشد.
نبوی با تأکید بر ضرورت ایجاد هماهنگی میان نهادهای تصمیم‌گیر و دستگاه سیاست خارجی، گفت: «ما باید تمام تلاش خود را بکنیم که در کنار نیروهای مسلح، مذاکرات را ادامه دهیم و موافقت و همراهی آنان را نیز با این مذاکرات جلب کنیم.»
وی با بیان اینکه به نظر می‌رسد پزشکیان توانسته است ارتباط مناسبی با فرماندهان ارشد سپاه و ارتش برقرار کند، اظهار داشت که تقویت این هماهنگی می‌تواند به استمرار مسیر دیپلماسی و افزایش امکان دستیابی به راه‌حل‌های سیاسی کمک کند.
نبوی همچنین با اشاره به مواضع مقام‌های آمریکایی درباره ادامه تماس‌ها و مذاکرات، خاطرنشان کرد که حتی در صورت استمرار ارتباطات غیرمستقیم و استفاده از واسطه‌های دیپلماتیک، میزان اختیار مذاکره‌کنندگان و امکان جلب حمایت مجموعه نهادهای تصمیم‌گیر از توافقات احتمالی، از مسائل اساسی پیش‌روی سیاست خارجی کشور است.
او با تأکید بر پیش‌بینی‌ناپذیری سیاست‌های دولت ترامپ، اظهار داشت که نمی‌توان درباره نتایج مذاکرات یا احتمال وقوع تحولات ناگهانی اطمینان داشت، اما این ابهام نباید موجب کنارگذاشتن تلاش‌های دیپلماتیک شود.
استمرار رایزنی میان چهره‌های مؤثر سیاسی و مسئولان عالی‌رتبه اقدامی ضروری است
وی افزود که انتظار دستیابی به تحولی ناگهانی و اساسی در مناسبات خارجی واقع‌بینانه نیست، بااین‌حال باید از هر فرصت ممکن برای کاهش تنش‌ها، استمرار گفت‌وگوها و جلوگیری از تشدید بحران استفاده کرد.
نبوی در بخش دیگری از سخنان خود، بر ضرورت افزایش نقش‌آفرینی شخصیت‌های سیاسی باسابقه و جریان‌های معتدل در مدیریت شرایط بحرانی کشور تأکید کرد و استمرار رایزنی میان چهره‌های مؤثر سیاسی و مسئولان عالی‌رتبه را اقدامی ضروری دانست.
او با اشاره به تلاش‌های انجام‌شده برای انتقال دیدگاه‌ها و نگرانی‌های شخصیت‌های سیاسی به مسئولان کشور، اظهار داشت که در شرایط کنونی، محدودیت‌های موجود برای ارتباط مستقیم برخی چهره‌های سیاسی با سطوح عالی حاکمیت نباید موجب توقف تلاش‌ها برای تأثیرگذاری بر تصمیمات کلان شود.
وی تأکید کرد که حتی در صورت دشواری برقراری ارتباطات مستقیم، می‌توان از ظرفیت گفت‌وگوهای غیرمستقیم، ارتباطات میانجی‌گرانه و رایزنی با مسئولان اجرایی برای انتقال دیدگاه‌های کارشناسی و سیاسی بهره گرفت.
نبوی در این زمینه تصریح کرد: «باز هم باید پیگیری شود، دیدارها ادامه پیدا کند و جلسات با رئیس‌جمهور و مسئولان کشور استمرار داشته باشد.»
او همچنین بر ضرورت تداوم ارتباط و هم‌اندیشی میان شخصیت‌هایی همچون سیدمحمد خاتمی، حسن روحانی، محمدجواد ظریف و دیگر چهره‌های سیاسی تأثیرگذار تأکید کرد و اظهار داشت که پیشنهاد افزایش هماهنگی و رایزنی این شخصیت‌ها را در دیدارهای آینده خود پیگیری خواهد کرد.
نبوی در ادامه، با اشاره به خطر نفوذ عوامل وابسته به اسرائیل در ساختارهای حساس کشور، اظهار داشت که سال‌ها پیش نسبت به گسترش نفوذ در سطوح بالای حاکمیت هشدار داده بود و همچنان معتقد است که این موضوع از آسیب‌پذیری‌های جدی امنیت ملی به شمار می‌رود.
وی با یادآوری مصاحبه‌ای که چند سال پیش درباره احتمال نفوذ عوامل اسرائیل در سطوح بالای حاکمیت انجام داده بود، اظهار داشت که پس از انتشار آن اظهارات با شکایت قضایی مواجه شد، اما پرونده در نهایت به صدور قرار منع تعقیب انجامید.
او با اشاره به ترور فرماندهان نظامی، مسئولان ارشد و دانشمندان هسته‌ای در جریان درگیری‌های اخیر، این حوادث را از نشانه‌های جدی آسیب‌پذیری امنیتی و احتمال فعالیت شبکه‌های نفوذ در بخش‌هایی از ساختار کشور ارزیابی کرد.
نایب‌رئیس پیشین مجلس تأکید کرد که شناسایی و مقابله با عوامل نفوذی، در کنار تقویت توان دفاعی و امنیتی، از ضرورت‌های اساسی حفظ امنیت ملی و جلوگیری از تکرار خسارت‌های سنگین انسانی و راهبردی است.
نبوی در بخش دیگری از سخنان خود، با بازخوانی تجربه انقلاب اسلامی و دیگر انقلاب‌های بزرگ جهان، به بررسی نسبت میان تحولات انقلابی و اصلاحات تدریجی پرداخت و بر ضرورت درس‌گرفتن از تجربه‌های تاریخی در انتخاب شیوه‌های تغییر و تحول سیاسی تأکید کرد.
او با اشاره به گفت‌وگوهای خود با فعالان سیاسی و نسل جوان پس از آزادی از زندان، اظهار داشت که همواره نسبت به پیامدهای انقلاب و خطرات ناشی از فروپاشی ساختارهای موجود هشدار داده است.
نبوی با مرور تجربه انقلاب فرانسه، روسیه، ویتنام و الجزایر، اظهار داشت که بسیاری از انقلاب‌ها اگرچه در براندازی نظام‌های پیشین موفق بوده‌اند، در ایجاد ساختارهای جدید، تحقق اهداف اولیه و استقرار نظام‌هایی کارآمد با دشواری‌های جدی مواجه شده‌اند.
وی در این زمینه گفت: «انقلاب‌ها تا جایی که نظام قبلی را از بین می‌برند موفق‌اند، اما وقتی می‌خواهند نظام جدیدی بر خرابه‌های نظام قبلی بسازند، کارشان دشوار می‌شود.»
نبوی با تأکید بر اینکه ناکامی انقلاب‌ها لزوماً ناشی از فساد، سوءنیت یا فقدان آرمان‌خواهی انقلابیون نیست، توضیح داد که ساختن نهادهای جدید و اداره یک کشور به تجربه، دانش، مهارت و توانایی‌هایی نیاز دارد که صرفاً با انگیزه‌های انقلابی فراهم نمی‌شود.
او با اشاره به تجربه شخصی خود در سال‌های پس از انقلاب اظهار داشت: «خراب‌کردن آسان است، اما ساختن یک نظام جدید روی خرابه‌های نظام قبلی کار بسیار دشواری است.»
به حرف آقای خاتمی گوش بدهیم و دنبال اصلاحات باشیم
نبوی با بیان اینکه تجربه تاریخی انقلاب‌ها او را به ضرورت پرهیز از تکرار چنین مسیرهایی رسانده است، تأکید کرد که اصلاحات تدریجی و تلاش برای تغییر ساختارها و رویه‌های ناکارآمد، در مقایسه با فروپاشی و بازسازی انقلابی نظام‌های سیاسی، می‌تواند زمینه مناسب‌تری برای ایجاد تحولات پایدار فراهم کند.
نبوی در این زمینه با اشاره به دیدگاه‌های سیدمحمد خاتمی و ضرورت پایبندی به رویکرد اصلاح‌طلبانه اظهار داشت: «به حرف آقای خاتمی گوش بدهیم و دنبال اصلاحات باشیم. با اصلاحات شاید بتوان تحول ایجاد کرد، اما با انقلاب نمی‌توان به نتیجه مطلوب رسید.»
او در ادامه، با اشاره به ضرورت استمرار فعالیت مدنی و مطالبه‌گری جریان اصلاحات، اظهار داشت که جبهه اصلاحات و احزاب عضو آن برای برگزاری اجتماعات قانونی درخواست‌هایی ارائه کرده‌اند که برخی با مخالفت مواجه شده و برخی دیگر، از جمله درخواست برگزاری نشست‌ها در فضاهای سرپوشیده، همچنان در دست بررسی بوده است.
وی با تأکید بر ضرورت توجه به هدف، مخاطب و نتایج عملی فعالیت‌های سیاسی و مدنی، خاطرنشان کرد که کنشگری اصلاح‌طلبانه باید با ارزیابی واقع‌بینانه شرایط کشور و بهره‌گیری از ظرفیت‌های قانونی و اجتماعی دنبال شود.
او همچنین استفاده از ابزارهای سنجش افکار عمومی را از راه‌های ممکن برای شناخت مطالبات جامعه دانست و اظهار داشت که رسانه‌ها و نهادهای مختلف می‌توانند با انجام نظرسنجی درباره موضوعات اساسی کشور، از جمله مناسبات خارجی و مذاکرات، زمینه انعکاس دیدگاه‌های عمومی را فراهم کنند.
نبوی در مجموع سخنان خود، با تأکید بر پیچیدگی شرایط سیاسی، اقتصادی و امنیتی کشور، هشدار داد که تداوم تنش‌های خارجی، تشدید اختلافات داخلی و محدودشدن ظرفیت‌های تصمیم‌گیری می‌تواند مخاطرات جدی‌تری را متوجه آینده ایران کند.
این سیاستمدار با تأکید بر ضرورت حفظ موجودیت و تمامیت ارضی کشور، تقویت توان دفاعی، استمرار دیپلماسی، افزایش هماهنگی میان نهادهای تصمیم‌گیر و گسترش رایزنی نیروهای سیاسی، خاطرنشان کرد که در شرایط کنونی باید از تمامی ظرفیت‌های موجود برای جلوگیری از تشدید بحران و حفظ منافع ملی بهره گرفت.
