گزارش و تحلیل - دیپلماسی
آیا نزاع میان ایران و آمریکا شخصی شده است؟

آیا نزاع میان ایران و آمریکا شخصی شده است؟

پیش از این، روابط ایران و آمریکا، ضربه سختی از شخصی شدن نزاع خورده بود. وقتی ترامپ به قدرت رسید، توافق هسته‌ای سال ۲۰۱۵، را کنار نهاد. بسیاری معتقدند دلیل اصلی این کار، نفرت ترامپ از توافقات باراک اوباما بود. ترامپ نیز تلویحا این را تایید کرد. وقتی که نخست وزیر بریتانیا از لزوم امضای توافق جدید با عنوان «توافق ترامپ» سخن گفت، ترامپ از این ایده استقبال کرد و به نوعی خواستار امضای توافقی به نام خود بود.
فرجام
مهدی مطهرنیا کارشناس مسائل بین الملل در گفتگو با فرارو

فرجام "برجام" نزدیک است؟

مهدی مطهرنیا استاد دانشگاه با اشاره به اینکه دو راه برای ادامه برجام می‌توان متصور بود،اظهار داشت: راه اول بر این امر مبتنی است که ایران ۵ گامی را که در جهت کاهش تعهدات برجامی خود برداشته کاهش دهد، این امر با توجه به مسیری که طی شده قدری سخت است، اما باید دید تحولات به چه سمت و سویی حرکت خواهد کرد..
گام برجامی اروپا؛ پشت پرده چه خبر است؟

گام برجامی اروپا؛ پشت پرده چه خبر است؟

هنوز نمی‌توان با قاطعیت گفت کدام سناریو درست است. اما مواضع آمریکا در دو ماه آینده (ضرب الاجل بازگشت تحریم‌های شورای امنیت در صورت عدم حل اختلافات برجامی) نشان خواهد داد که کدام سناریو درست است. اگر واقعا آمریکا بعد از ترغیب اروپایی‌ها به فعال سازی مکانیسم حل اختلافات، هیچ انعطافی برای تسهیل مذاکرات با ایران نشان ندهد، معلوم خواهد شد که اروپایی‌ها از آمریکا رکب خورده‌اند.
چین و روسیه با اقدام برجامی اروپا چه می‌کنند؟

چین و روسیه با اقدام برجامی اروپا چه می‌کنند؟

روسیه و چین جز اتخاذ مواضع سیاسی همدلانه با ایران، احتمالا از لحاظ فنی و عملی (مانند رفع تحریم‌ها یا جلوگیری از بازگشت تحریم‌های شورای امنیت) کار خاصی نمی‌توانند بکنند. با این حال، چین و روسیه می‌توانند به حل اختلافات در کمیسیون مشترک برجام کمک کنند و از رفتن پرونده هسته ای ایران به شورای امنیت جلوگیری کنند. البته این در صورتی است که اروپایی‌ها واقعا دنبال حل اختلافات باشند و به فکر امضای توافق جدید با ایران نباشند. 
فعال سازی مکانیسم حل اختلاف به چه معناست؟

فعال سازی مکانیسم حل اختلاف به چه معناست؟

اما آیا ایران این معادله را قبول خواهد کرد؟ فعلا به این زودی نمی‌توان به این پرسش پاسخ داد. با این حال، واضح است که ایران بار دیگر به لحظه سخت تصمیم‌گیری رسیده است. اروپایی‌ها با فعال کردن مکانیسم حل اختلاف، ممکن است در پی انداختن توپ به زمین ایران باشند. این احتمال وجود دارد که در هفته‌های آینده بگویند اگر ایران می‌خواهد برجام زنده بماند، به اجرای کامل آن بازگردد، در غیر این صورت، مکانیسم ماشه فعال خواهد شد.
تنش در روابط ایران و انگلیس؛ ایران با آقای سفیر چه کند؟
برخی می‌گویند سفیر انگلیس باید اخراج شود

تنش در روابط ایران و انگلیس؛ ایران با آقای سفیر چه کند؟

«وزارت خارجه و نهاد‌های مرتبط نباید ماجرای سفیر را خیلی دنبال کنند چرا که ممکن است واکنش‌های زیان آوری داشته باشد. رفتار سفیر در حد اخراج و مطالبی اخیرا مطرح می‌شود نیست و باید به همان احضار اکتفا کرد. چرا که اگر ایران سفیر بریتانیا را اخراج کند آن‌ها هم سفیر ایران اخراج می‌کنند. نباید برای حل یک مشکل، مشکل تازه‌ای ایجاد کرد.»
فعال شدن مکانیسم ماشه؛ چه بر سر برجام می‌آید؟
حسن بهشتی‌پور کارشناس روابط بین‌الملل در گفتگو با فرارو

فعال شدن مکانیسم ماشه؛ چه بر سر برجام می‌آید؟

بهشتی‌پور با بیان اینکه اروپا ضرر بیشتری را از مرگ برجام خواهد برد، اضافه کرد: اروپایی‌ها برجام برایشان خیلی مهم است زیرا که اولین بار بود که یک مسئله بین‌المللی از طریق گفتگو حل می‌شد، دوماممکن است با مرگ برجام منطقه نا ایمن شود و تبعات این قضیه دامن خود اروپا را نیز بگیرد، موضوعی که آن‌ها به هیچ وجه خواهان آن نیستند، سوما، برجام بعد از جنگ جهانی دوم اولین سندی بود که در قبال عدم اشاعه مسئله‌ هسته‌ای منعقد شد.
آیا اروپایی‌ها می‌خواهند از برجام عبور کنند؟

آیا اروپایی‌ها می‌خواهند از برجام عبور کنند؟

البته رویکرد آمریکا و اروپا در پرداختن به سه نگرانی مزبور، تفاوت‌های عمده‌ای دارد. آمریکا، برای وادار کردن ایران به مذاکره درباره سه نگرانی یادشده، با آغاز کردن سیاست معروف به «کارزار فشار حداکثری» دیپلماسی قهرآمیز را در پیش گرفت. این در حالی است که اروپایی‌ها می‌گویند باید در عین حفظ برجام، «از طریق دیپلماسی و به شکلی معنادار» به نگرانی‌های سه گانه پرداخت.
آیا ترامپ از مذاکره با ایران ناامید شده است؟

آیا ترامپ از مذاکره با ایران ناامید شده است؟

بنابراین، پیشنهاد دیدار و مذاکره با ایران احتمالا راهی برای جلوگیری از شعله ور شدن آتش جنگ در آستانه انتخابات بود. اما حال که بعد از ترور یکی از مهمترین سرداران ایران مشخص شده که احتمال جنگ بسیار بعید است، گزینه مذاکره و دیدار با ایران نیز اهمیت خود را از دست داده یا به بعد از انتخابات ۲۰۲۰ موکول شده است.
پرونده هسته‌ای چگونه به حاشیه رفت؟

پرونده هسته‌ای چگونه به حاشیه رفت؟

اما فارغ از اینکه چنین پلتفرمی ایجاد شود یا نه، با توجه به تنش‌های فزاینده منطقه‌ای و همچنین خاتمه یافتن گام‌های کاهش تعهدات هسته‌ای، بعید است که در کوتاه مدت، برجام به لیست اولویت‌های مناسبات ایران و آمریکا بازگردد. چرا که از یک طرف، آمریکایی‌ها برجام را یک توافق پایان یافته می‌بینند. دونالد ترامپ در اولین سخنرانی پس از پاسخ موشکی ایران به آمریکا، از سایر اعضای این توافق خواست که «بقایای» برجام را رها کنند و به فکر یک توافق جدید باشد. از سوی دیگر، ایران هرگونه مذاکره در شرایط تحریم را منتفی دانسته و در عین حال از اتخاذ اقداماتی که ممکن است به نابودی کامل برجام منجر شوند، خودداری کرده است.
پازل آمریکایی علیه ایران

پازل آمریکایی علیه ایران

بنابراین، ترور سردار سلیمانی در واقع از یک پازل گسترده و مبهم علیه نفوذ منطقه‌ای ایران پرده برداشت. در این پازل، به موازات اعمال تحریم‌های اقتصادی، آمریکا و خصوصا اسرائیل، عملیات هدفمند و محدود نظامی علیه اهداف مرتبط با نفوذ ایران در برخی کشور‌های عربی انجام می‌دهند. اما در عین حال، از ورود به جنگ تمام عیار با ایران جلوگیری می‌کنند.
چرا آمریکا پاسخ نظامی نداد؟

چرا آمریکا پاسخ نظامی نداد؟

آمریکا با اعمال تحریم‌های گسترده و بی سابقه علیه ایران، فشار‌های بی سابقه‌ای علیه این کشور اعمال کرده و به تنش‌ها میان دو طرف دامن زده است. بعد از ترور سردار سلیمانی، این تنش‌ها به مرز جنگ رسید، سپس فروکش کرد. اما بدون حل شدن اساسی مشکلات میان تهران و واشنگتن ممکن است بار دیگر تنش‌ها شعله‌ور شود.
آیا آمریکا به حمله موشکی سپاه پاسخ می‌دهد؟
اولین نشانه‌های پس از حمله؛ احتمال کاهش تنش میان ایران و آمریکا

آیا آمریکا به حمله موشکی سپاه پاسخ می‌دهد؟

بیگدلی تاکید کرد: "تا الان وضعیت خوب بوده است و امیدواریم که تنش‌ها ادامه پیدا نکند و آمریکا هم سر عقل بیاید و دست به اقدام متقابل نزند. البته این بستگی به اتفقات رخداده در حملات دارد. اگر خونی ریخته نشده باشد احتمال واکنش آمریکا کاهش می‌یابد. با این حال با تامل بیشتری در این باره صحبت کرد تا واکنش‌ها را دید."
واکنش آمریکا به حمله موشکی سپاه چه خواهد بود؟
فواد ایزدی کارشناس مسائل خاورمیانه در گفتگو با فرارو

واکنش آمریکا به حمله موشکی سپاه چه خواهد بود؟

فواد ایزدی کارشناس مسائل خاورمیانه با اشاره به اینکه در حال حاضر ایران دست بالا در مناقشه با آمریکا را دارد، اظهار داشت: به نفع آمریکا است که بیشتر از این به خود ضرر نرساند، آن‌ها در محاسبات خود دچار خطا شدند،آمریکایی‌ها فکر می‌کردند که ایران واکنشی از خود نشان نخواهد داد، اما انتقام سخت ایران ضربه شصت سختی به آمریکایی‌ها بود.
آیا پاسخ موشکی ایران تازه آغاز ماجراست؟

آیا پاسخ موشکی ایران تازه آغاز ماجراست؟

واضح است که بازیگران چنین جنگی ارتش‌های سنتی و رسمی نیستند. بلکه گروه‌های غیررسمی میدان‌دار این جنگ هستند. چرا که این نوع جنگ‌ها، ماهیت غیرمتقارن و نامنظم دارند. در حال حاضر، پرسش اصلی این است آمریکا چگونه با این جنگ فرسایشی تعامل خواهد کرد. آیا آمریکایی‌ها در نهایت تسلیم خواهند شد و منطقه را ترک خواهند کرد، یا اینکه خطوط قرمز جدیدی ترسیم خواهند کرد. رفتار آمریکا بعد از پاسخ موشکی سپاه، که بعد از ماجرای بندر پرل هاربر در سال ۱۹۴۱ بی‌سابقه بود، پاسخ پرسش‌های فوق را مشخص خواهد کرد.
تنش میان ایران و آمریکا تا کجا پیش می‌رود؟
مهدی مطهرنیا و نوذر شفیعی در گفتگو با فرارو بررسی کردند؛

تنش میان ایران و آمریکا تا کجا پیش می‌رود؟

دکتر مهدی مطهرنیا، تحلیلگر مسائل خاورمیانه در گفتگو با فرارو گفت: "تمام نشانگان نشان دهنده این است که وضعیت کنونی دیگر نمی‌تواند به وضعیت قبل از مسئله جنگ محدود میان ایران و آمریکا برگردد. جنگ اقصادی به همراه جنگ دیپلماسی که میان ایران آمریکا بود با یکدیگر تلفیق شده و اکنون وارد جنگ نظامی شده است. این رودررویی نظامی دیر یا زود می‌تواند خود را گسترده‌تر به نمایش بگذارد. "
پیامد خطای استراتژیک دونالد ترامپ
حسن بهشتی پور در گفتگو با فرارو بررسی کرد؛

پیامد خطای استراتژیک دونالد ترامپ

حسن بهشتی پور کارشناس مسائل بین الملل در گفتگو با فرارو گفت: "وقتی ترامپ یکی از بهترین و نخبه‌ترین نظامی‌های ایران، که در یک ماموریت رسمی بوده را ترور می‌کند. مشخص است که این فرد به عواقب کار‌هایی که انجام می‌دهد فکر نمی‌کند وبرای او تنها مطرح شدن مهم است و همچنان می‌خواهد که در صدر اخبار حضور داشته باشد. "
گام پنجم کاهش تعهدات برجامی؛ چه خواهد شد؟
سید جلال ساداتیان سفیر اسبق ایران در انگلیس در گفتگو با فرارو

گام پنجم کاهش تعهدات برجامی؛ چه خواهد شد؟

سفیر اسبق ایران در انگلیس با تاکید بر اینکه بعد از گام نهایی خروج ایران از برجام هر احتمالی وجود دارد و نمی‌توان پیش‌بینی‌کرد که چه اتفاقاتی روی می‌دهد، اضافه کرد: با توجه به حماقت‌های متوالی رئیس جمهور آمریکا و بی‌ارادگی اروپایی‌ها در زمینه‌های مختلف نمی‌توان به طور قاطع گفت چه خواهد شد، این در حالیست که اروپایی‌ها همیشه این ژست را می‌گرفتند که یکی از قدرت‌های جهانی هستند و مستقل از آمریکا تصمیم می‌گیرند، اما اتفاقات یک سال اخیر به عینه نشان داد، اروپایی‌ها قدرت تصمیم‌گیری مستقل از آمریکا را ندارند و در این زمینه تابع هستند.
گام پنجم کاهش تعهدات برجامی؛ سرنوشت برجام بعد از ترور سردار سلیمانی

گام پنجم کاهش تعهدات برجامی؛ سرنوشت برجام بعد از ترور سردار سلیمانی

گام پنجم ایران، طوری طراحی شده که به مرگ برجام منجر نشود. از همین رو، دولت روحانی اعلام کرد که همکاری کامل ایران با آژانس بین المللی انرژی اتمی ادامه خواهد داشت. طبیعتا این همکاری شامل فعالیت‌های نظارتی آژانس می‌شود. چنان که معروف است، برجام دو رکن اساسی دارد. ایران فعلا فقط از برخی محدودیت‌های رکن نخست عبور کرده، ولی هیچ تغییری در رکن دوم ایجاد نکرده است. لذا، تماس‌های اروپا و ایران پیرامون برجام ادامه خواهد داشت. هر چند که بعد از ترور سردار سلیمانی، حداقل در کوتاه مدت، احتمال موفقیت این تماس‌ها در رفع تحریم‌ها بسیار بعید است.
تصاویر
علی بابا 28 دی