"تیم بی" متلاشی می‌شود؟
وبسایت خبری - تحلیلی فرارو farau.com | @fararunews
فرارو- امارات و عربستان در چرخشی غیرمنتظره، از دیپلماسی با ایران حمایت کردند. برخی گزارش‌های رسانه‌ای حاکی از آن است که این دو کشور با ایران گفتگو‌های پنهانی انجام داده‌اند.

به گزارش فرارو، «تیم بی»، اصطلاحی است که برای اولین بار توسط محمد جواد ظریف، وزیر امور خارجه ایران، وارد ادبیات سیاسی شد. جان بولتون، مشاور امنیت ملی آمریکا، بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان، و محمد بن زاید، ولیعهد ابوظبی، اعضای این تیم هستند. از دیدگاه ظریف، این چهار سیاستمدار، عامل اصلی فشار‌ها بر ایران هستند و حتی برای کشاندن دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، به جنگ با ایران تلاش می‌کنند.

اما ظاهرا این تیم در هفته‌های اخیر دچار نابسامانی شده است. محمد بن زید، که یکی از اعضای مهم و مرموز «تیم بی» است، تحت فشار سایر امارت‌ها، خصوصا امارت دوبی، مجبور شد در سیاست خارجی امارات تجدیدنظر کند. این بازنگری با اعزام یک هئیت محرمانه به ایران در چند ماه پیش آغاز شد و نهایتا به خروج از جنگ یمن و اعزام فرمانده گارد ساحلی امارات به ایران منتهی شد.
 
ظریف اخیرا در توئیتی، به این نابسامانی «تیم بی» اشاره کرد و نوشت: «همزمان با جلو رفتن ایده ایران برای گفتگوی منطقه‌ای و پیمان عدم تجاوز، تیم بی در حال آب رفتن است. ایالات متحده باید از منزوی کردن خود دست بکشد و با واقعیت‌های جدید جهانی کنار بیاید. تجارت و قدرت بین‌المللی در حال جابجایی است؛ نه تروریسم اقتصادی علیه ایران و چین و نه خروج از پیمان موشک‌های میان‌برد هسته‌ای با روسیه، این مسیر را بر نخواهد گرداند.»

در مورد اینکه چرا امارات رویکرد خود را به تدریج تغییر داد، دیدگاه دقیقی وجود ندارد. خود اماراتی‌ها نگفتند چرا در رابطه با ایران، ناگهان راه خود را از سایر بازیگران، خصوصا آمریکا و اسرائیل، جدا کردند. با این حال، بسیاری از ناظران معتقدند که امارات از احتمال وقوع درگیری با ایران نگران است و در حقیقت، مجبور شده در سیاست خارجی خود بازنگری کند. چرا که به گفته محمد بن راشد، حاکم دوبی، «شاید آمریکا در هرگونه تقابل با ایران پیروز شود، اما ابوظبی و دوبی به طور کامل نابود خواهند شد.»

در همین رابطه، امیر موسوی، دیپلمات پیشین ایرانی، در گفتگو با فرارو تصریح کرده بود: «امارات مجبور شده است که از چند جبهه - از جمله از درگیری‌ها با یمن، قطر، جمهوری اسلامی ایران و عمان- در منطقه کمی عقب‌نشینی کند. امارات مجبور به عقب‌نشینی شد. شرایط به گونه‌ای رقم خورد که دیگر نمی‌‎تواند (سیاست قبلی را) ادامه بدهد. نه اینکه به عقب‌نشینی علاقه داشت.»
 
محمد بن زاید و محمد بن سلمان؛ دو عضو شاخص "تیم بی"

به هر حال، فارغ از دلایل اصلی تغییر رویکرد امارات، چرخش ابوظبی نشان می‌دهد که انسجام «تیم بی» به خطر افتاده است. خصوصا که این چرخش، ظاهرا با موافقت سعودی‌ها انجام شد. در روز‌های اخیر، گمانه‌هایی درباره نگرانی سعودی‌ها از نزدیکی امارات به ایران مطرح شد. اما اظهارات مقامات اماراتی و نیز برخی گزارش‌های رسانه‌ای نشان می‌دهد که عربستان و امارات ممکن است هر دو به طور هماهنگ در حال بازنگری در سیاست‌هایشان در مقابل ایران هستند.

انور قرقاش، وزیر مشاور امارات در امور خارجی، در چند توئیت، پشت‌پرده بازنگری در سیاست خارجی کشورش را تشریح کرد. او نوشت: «بازاستقرار در حدیده، نتیجه گفتگوی گسترده در داخل ائتلاف است و با کشور برادر عربستان در مورد استراتژی مرحله آینده در یمن توافق کردیم. در پرونده ایران هم موضع مشترک ما این است که از تقابل اجتناب کنیم و کار سیاسی را در اولویت قرار دهیم.»

قرقاش در توئیت‌های دیگری، روابط امارات و عربستان را «استراتژیک» دانست و تاکید کرد مسئله نزدیکی به ایران نمی‌تواند بین ریاض و ابوظبی اختلاف ایجاد کند.

آیا سعودی‌ها برای بهبود روابط‌شان با ایران، به اماراتی‌ها چراغ سبز نشان داده‌اند؟ شواهد و قراین و نیز برخی اظهارات مقامات سعودی نشان می‌دهد که پرسش این سوال می‌تواند مثبت باشد. عبدالله معلمی، نماینده عربستان در سازمان ملل، اخیرا در اظهاراتی غیرمنتظره خواستار به کارگیری دیپلماسی با ایران شد. معلمی، پس از جلسه ویژه شورای امنیت درباره یمن، گفته بود کشورش خواستار جنگ با ایران در یمن یا جا‌های دیگر نیست. وی در یک نشست خبری مشترک با همتایان اماراتی و یمنی، اعلام کرد عربستان آماده تعامل دیپلماتیک با ایران است، اما به گفته وی، این امر نیازمند زمینه مشترک است.

استقبال گرم عربستان از حجاج ایرانی با گلاب و شیرینی و دیدار روز جمعه مقامات «بلندپایه» ایران و عربستان در مکه، نشانه‌های دیگری از احتمال تغییر رویکرد سعودی‌ها در مقابل ایران هستند. به نظر می‌رسد این تغییر، یکی از اعضای دیگر «تیم بی»، یعنی بنیامین نتانیاهو، و به طور کلی محافل اطلاعاتی اسرائیل را نگران کرده است. روز شنبه، وبگاه اطلاعاتی اسرائیلی «دبکا فایل»، مدعی شد امارات و عربستان به طور بی‌سروصدا با ایران گفتگو کرده‌اند. این وبگاه به نقل از منابع خود، نوشت کشور‌های عربی حوزه خلیج فارس، به رهبری عربستان و امارات، به این جمع بندی رسیده‌اند که اهداف دولت ترامپ، با اهداف‌شان سازگار نیست.

به نوشته این وبگاه اطلاعاتی، یک مقام در ابوظبی در هفته جاری گفت: «اگر واشنگتن دنبال این (مذاکرات با ایران) است، ما هیچ علاقه‌ای به مشارکت در طرح ائتلاف امنیت دریایی در خلیج (فارس)، نداریم. چون قدرت بازدارندگی آن به شدت محدود خواهد بود.»
 

بخوانید: واکاوی دلایل عقب‌نشینی امارات و عربستان


گفتنی است که آمریکا از چند ماه پیش تاکنون دنبال تاسیس یک ائتلاف نظامی دریایی در خلیج فارس است تا از ناوبری محافظت کند. اما بسیاری از کشور‌های جهان به دلیل نگرانی از تشدید تنش با ایران، از پیوستن به ائتلاف آمریکایی خودداری می‌کنند. هر چند که مایک پمپئو، وزیر امور خارجه آمریکا، اخیرا در سفری به استرالیا مدعی شد که آمریکا «بسیار مطمئن» است که می‌تواند در خلیج فارس ائتلاف دریایی تاسیس کند.

به گفته دبکا فایل، محمد بن زاید، اولین کسی بود که از ائتلاف دریایی آمریکا جدا شد. روز چهارشنبه، مقامات نظامی غربی و عربی – از جمله بریتانیایی‌ها و آمریکایی‌ها – با هدف بررسی پیشنهاد آمریکا مبنی بر تاسیس یک ائتلاف بین المللی در خلیج فارس، در منامه پایتخت بحرین جلسه غیرعلنی گرفتند. جزئیات این جلسه هنوز منتشر نشده، اما وزارت خارجه بحرین پس از پایان جلسه، با صدور بیانیه‌ای، آن را «مهم» قلمداد کرد. همزمان با این نشست، قرقاش در توئیتی گفت: امارات از راهکار‌هایی که «امنیت منطقه را حفظ و شبح تقابل را دور می‌کنند» حمایت می‌کند. واضح بود که امارات تنها در صورتی با این ائتلاف همراهی می‌کند که درگیری با ایران اتفاق نیافتد.

به نظر می‌رسد که محمد بن زاید با هماهنگی سعودی‌ها خود را از طرح‌های تقابلی آمریکا در خلیج فارس دور کرده است. امری که به احتمال زیاد نتانیاهو را نگران می‌کند. شاید به همین دلیل، نخست‌وزیر اسرائیل، مجدانه تلاش می‌کند عضو دیگری به «تیم بی» اضافه کند. نتانیاهو شنبه شب، در اولین تماسش با بوریس جانسون، نخست‌وزیر جدید بریتانیا، از او خواست که در برابر ایران «محکم بایستد.» پیش از این نیز اندکی پس از پیروزی جانسون در تصدی رهبری حزب محافظه‌کار، نتانیاهو در توئیتی به او تبریک گفت و در مورد همکاری نزدیک با جانسون ابراز امیدواری کرد. اما آیا جانسون به «تیم بی» ملحق می‌شود؟ به هر حال باید منتظر ماند و دید که پس از تغییر مواضع دو عضو اصلی «تیم بی»، آیا نتانیاهو موفق می‌شود عضو دیگری به این تیم اضافه کند یا اینکه تیم یادشده در بحبوحه تنش‌های میان ایران و غرب متلاشی خواهد شد.