ناصرالدين شاه قاجار
ناصرالدين شاه چهارمين پادشاه سلسله قاجار نزديك نيم قرن از تاريخ 14 شوال 1264ق تا 17 ذيالقعده 1313ق در ايران سلطنت كرد، وی جمعاً سه بار به اروپا سفر كرد و در هر بار امتيازات بيشماري به بيگانگان ميداد، خصوصاً در سفر سوم خويش امتياز توتون و تنباكو و همچنين بانك شاهي را به دولت انگلستان داد.
ناصرالدين شاه قاجار در سفر سوم خويش به اروپا
تالبوت اطلاعاتي در زمينه توتون و تنباكوي ايران از اعتمادالسلطنه كسب نمود و با همكاري امينالسلطان موافقت شاه را نسبت به كسب امتياز توتون و تنباكو و صدور دخانيات ايران جلب كرد. پس از بازگشت ناصرالدين شاه و همراهان به ايران، تالبوت جهت تأسيس شركت (كمپاني رژي) براي انحصار امتياز توتون و تنباكو به تهران آمد.
علياصغرخان امينالسلطان
امينالسلطان صدراعظم به شاه اظهار داشت كه بابت امضاي قرارداد بيست و پنج هزار ليره پاداش خواهد گرفت و نيز هر سال پانزده هزار ليره هم عايدش خواهد شد، در اين زمينه امينالسلطان و كامران ميرزا نايبالسلطنه رشوههاي كلاني دريافت نمودند.
مركز انحصار توتون و تنباكوي ايران در تهران
بنابر اين در 28 رجب سال 1308هـ . ق. امتياز توتون و تنباكوي ايران به مدت 50 سال در اختيار تالبوت و شركاي او قرار گرفت. برطبق اين قرارداد: ” اجازهنامچهاي براي فروش و معامله و غيره توتون و تنباكو و سيگار ... حق خالص صاحبان اين امتياز است و احدي جز صاحبان اين امتيازنامه حق صدور اجازهنامهجات مزبور را ندارند.“
آيتالله آقانجفي و آيتالله شيخ نورالله نجفي
در آن زمان معيشت بسياري از مردم از طريق فروش توتون و تنباكو تأمين ميشد و زارع و تاجر هيچ نوع اختياري در توليد و فروش اين محصول نداشتند. بنابر اين رفته رفته موج اعتراضات در نقاط مختلف ايران خصوصاً شهرهاي تهران، اصفهان، شيراز، تبريز... آغاز شد.
و برخي از تجار از فروش محصول خود به شركت رژي خودداري كردند. در فارس كه گفته ميشود مرغوبترين تنباكوي ايران را داشت بعضي از تجار محصول خود را براي اينكه به دست بيگانه ندهند به آتش كشيدند. پس از اوج گرفتن مخالفت و درگيري، اقشار مختلف مردم به علماي ديني در شهرهاي مختلف رجوع كرده و كسب تكليف نمودند.
آيتالله حاج ميرزا حسن آشتياني
ميرزا حسن آشتياني با آيتالله محمدحسن شيرازي مكاتبه و كسب تكليف نمود، آيتالله شيرازي ابتدا نامهاي به ناصرالدين شاه ارسال نمود و به شاه در مورد عدم سپردن سرمايه مملكت به دست بيگانه هشدار داد، ولي شاه به هشدارهاي وي ترتيب اثر نداد.
آيتالله سيدمحمدحسن ميرزاي شيرازي
آيتالله شيرازي حكم به تحريم استعمال تنباكو را بدين شرح اعلام نمود: اليوم استعمال توتون و تنباكو باي نحو كان حرام و مرتكب در حكم محارب با رسول خدا (ص)و امام زمان است.
آيتالله ميرزا محمدحسن شيرازي هنگام اقامه نماز جماعت در عراق
با توجه به اعتقادات ديني و مذهبي مردم، همه اقشار مختلف از حكم نامبرده استقبال نمودند، حتي درباريان خصوصاً زنان حرمسراي ناصرالدين شاه اين حكم را لازمالاجرا دانستند.
ناصرالدين شاه قاجار به همراه عدهاي از رجال و خدمه
در نتيجه شاه به رفع انحصار داخله پرداخت ولي مردم دست از مبارزات خود برنداشتند، تا اينكه شاه وادار به لغو قرارداد شد.
| 
