درباره ماهیت تخت جمشید اظهارنظرهای جالب و متفاوتی ابراز شده‌است. بعضی آن را "مقبره نوح" دانسته‌اند، برخی"تالار دادگاه"، برخی "کاخ کورش"، برخی معبد و برخی "پرستش‌گاه بت‌پرستان". هنوز هم چنان‌که باید ماهیت اصلی تخت جمشید روشن و آشکار نشده‌است. شادروان "حسن پیرنیا" آن را بقایای یک ارگ یا قلعه دانسته‌است که داریوش در هنگام توقف‌های طولانی، اقامت در آن را بر بابل و شوش و همدان ترجیح می‌داد. "جرج .ن. کرزن" نیز اعتقاد دارد که تخت جمشید اقامتگاه اختصاصی پادشاهان هخامنشی بوده‌است.