تعلیق در حین مذاکرات، عقب نشینی نیست بلکه تاکتیک است

 داوود هرمیداس باوند کارشناس روابط بین الملل معتقد است که بسته پیشنهادی گروه1+5 حتی اگر در برگیرنده تعلیق غنی سازی اورانیوم باشد فرصت مناسبی است برای ایران چرا که به گفته وی تعلیق در حین مذاکرات، نه شکست است و نه عقب نشینی بلکه تاکتیک واقع گرایانه در مذاکرات است.

خاویر سولانا مسوول سياست خارجي اتحاديه اروپا در راس هياتي متشكل از مديران سياسي گروه 1+5 به غير از نماينده آمريكا عصر جمعه  راهی تهران شد تا بسته پيشنهادي غرب را با هدف حل و فصل مناقشه هسته اي ايران به مقامات مربوطه آن ارائه كند.

گروه 1+5 متشكل از پنج عضو دايم شوراي امنيت يعني آمريكا، بريتانيا، فرانسه، روسيه و چين به همراه آلمان، پیش از این براي حل و فصل مناقشه هسته اي ايران، در ژوئن سال 2006 بسته ای از مشوق ها، شامل همكاري در زمينه ی هسته اي، مبادلات تجاري و فروش هواپيماهاي مسافربري، همکاری در زمینه ی كشاورزي، انرژي و فن آوري هاي پيشرفته به ايران ارايه كرد تا از اين طريق تهران را  به توقف فعاليت هاي غني سازي اورانيوم ترغیب كند، با این حال این بسته که در ازای تعلیق غنی سازی اورانیوم بود مورد پذیرش تهران قرار نگرفت و مقامات ایرانی آن را باز نکرده پس فرستادند.

با این حال وزراي امور خارجه گروه 1+5 پس از تصويب قطعنامه 1803 شوراي امنيت سازمان ملل عليه ايران در ماه مارس طي بيانيه اي اعلام كردند كه «در مذاكرات با تهران، تضمين مي كنند تا پيشنهاد كمك هاي اقتصادي و بازرگاني را كه در سال 2006 ميلادي به ايران ارايه شده بود را گسترش دهند.»

بر همين اساس به درخواست روسيه و چين گروه 1+5 روز جمعه دوم ماه مه برابر با 13 اردیبهشت، نشستي را در لندن و در سطح وزراي امور خارجه برگزار كرد تا به بهبود بسته پيشنهادي به ايران اقدام كند كه شايد از اين طريق تهران را به تعليق غني سازي اورانيوم متقاعد كنند.

مشوق هايي كه گروه 1+5 قرار است به ايران ارايه كند به گفته ديپلمات ها، بر مبناي پيشنهادات قبلي قدرت هاي جهان تنظيم شده است و «تفاوت چشمگيري» با پيشنهادات قبلي ندارد و تنها در بخش «همكاري هاي هسته اي»، به روز شده است.

اين در حالي است كه پيش از اين نیز تهران بسته مشوق هاي قبلي گروه 1+5 را به دليل دربرگيري تعليق غني سازي نپذيرفته و اعلام كرده بود كه غني سازي اورانيوم را با هدف تامين سوخت نيروگاه هسته اي بوشهر و در چارچوب پيمان منع گسترش تسليحات هسته اي پي مي گيرد و حاضر نيست آن را متوقف كند. برهمين اساس در صورتي كه بسته جديد هم در برگيرنده تعليق غني سازي اورانيوم باشد مورد پذيرش قرار نخواهد گرفت. 

با اين حال خاوير سولانا چهارشنبه گذشته پس از ديدار و گفت وگو با وزير امور خارجه چين در بروكسل در يك كنفرانس خبري مشترك در جمع خبرنگاران ابراز اميدواري كرد سفر به تهران روند جديد حل بحران اتمي ايران را به جريان اندازد.

وی پيش از عزيمت خود به تهران هم اعلام كرد، من براي ارائه پيشنهادي جامع و سخاوتمندانه راهي تهران مي شوم كه از تمايل ما براي برقراري رابطه‌اي سازنده در زمينه هسته‌اي و بسياري ديگر از زمينه‌ها با ايران حكايت دارد.

در همین حال داوود هرمیداس باوند استاد دانشگاه و کارشناس روابط بین المل در باره بسته پیشنهادی گروه 1+5 و اینکه این پیشنهاد تا چه اندازه می تواند در حل و فصل مقطعی مناقشه هسته ای ایران راهگشا باشد،  در گفتگو با خبرنگار فرارو گفت:«  هنوز بسته اروپایی ها منتشر نشده است تا بتوان در مورد آن دقیق تر اظهار نظر کرد اما آنچه که مشخص است این بسته همانطور که پیش از این مورد تاکید قرار گرفته بود چه در قطعنامه های شورای امنیت و چه در مذاکرات ، حاوی شرط تعلیق غنی سازی اورانیوم خواهد بود.»

وی با بیان اینکه «گروه 1+5 این بار تعلیق غنی سازی را تنها در طول مذاکرات خواستار است» افزود:« من فکر می کنم تعلیق غنی سازی در طول مذاکرات به اعتبار طرفین لطمه ای نمی زند. یعنی تعلیق موقتی نه موضع اساسی و اولیه ایران را نفی می کند و نه موضع اروپایی ها و به دیگر سخن جامعه بین الملل و شورای امنیت را، بنابراین من فکر می کنم که این بسته یک فرصت برای ایران است.»

این تحلیل گر روابط بین الملل تصریح کرد:« به نظر من استمرار موضع فعلی از سوی تهران و تا کید بر ادامه غنی سازی و رد درخواست موقتی گروه1+5 اشتباه بزرگی است چون نه تنها شورای امنیت دست به تصویب قطعنامه های جدیدی خواهد زد بلکه اروپا ناچار می شود همچون آمریکا قطعنامه های جداگانه ای را علیه ایران اعمال کند و  این ، فرآیند نامطلوب اقتصادی را برای ایران به همراه خواهد داشت.»

باوند افزود:« فراتر از آن در صورت پافشاری ایران، این رویکرد را در جامعه بین المللی جا خواهند انداخت که ما راه های مسالمت آمیز را طی کرده ایم ولی راه به جایی نبردیم و بنابر این زمینه برای اتخاذ تصمیمات شدید تر دیگر فراهم خواهند کرد.»

باوند خاطرنشان کرد:« من فکر می کنم تعلیق در زمان مذاکره نه شکست است و نه عقب نشینی .این یک تاکتیک واقع گرایانه در مذاکرات است، چون اساسا فلسفه مذاکرات دیپلماتیک آن است که  تفاهم و سازش حاصل شود.»

وی افزود:« اگر طرفین بخواهند بر موضع اولیه خود تاکید کنند فلسفه مذاکرات دیپماتیک بی معنی خواهد بود و بنابراین پیشنهاد گروه 1+5 که تعلیق را برای همیشه مورد تاکید قرار نمی دهد بلکه تنها در مدت مذاکره خواستار آن است باید جدی تر مورد توجه قرار گیرد.»

باوند در خاتمه گفت:« نکته دیگری که در این بسته احتمالا مورد اشاره قرار گرفته است، پیشنهاد ایجاد کنسرسیوم بین المللی است. این در حالی است که ایران هم در بسته پیشنهادی خود موضوع کنسرسیوم بین المللی را مورد تاکید قرار داده است .بنابر این من فکر می کنم که همین مسئله می تواند محوری باشد برای تعدیل در نگرش طرفین تا بتواند زمینه مناسب و مساعدی برای ایجاد نوعی تفاهم فراهم شود که پس از آن در دیگر زمینه های مورد اختلاف گسترش پیدا کند.»