کارگزاران: محمود احمدی‌نژاد كه در رقابت‌های انتخاباتی سال 84 دولتمردان دولت قبل را به پاسخگویی به این پرسش می‌خواند كه چرا وضع مردم در روزگار نفت 9 دلاری با امروز كه نفت 30 دلار است تغییری نداشته، افزایش تورم را به گران‌شدن قیمت نفت و رسیدن آن به بیش از یكصد دلار حواله می‌كند. 

حال آنكه براساس گزارش‌های بانك‌ مركزی و اظهارات معاون اقتصادی بانك مركزی سهم تورم وارداتی بر نرخ تورم امروز اقتصاد ایران كمتر از 20 درصد و چیزی در حدود 17 درصد است حال آنكه این تورم بیش از 80 درصد ناشی از عملكرد عوامل داخلی و در صدر آنها اجرای سیاست‌های اشتباه عملكرد دولت نهم است. 

براساس تازه‌ترین گزارش بانك ‌مركزی،‌ نرخ تورم در مردادماه امسال با ادامه روند رو‌به‌رشد خود نسبت به مردادماه پارسال رشدی 6/27 درصدی را تجربه كرد. براساس این گزارش، شاخص بهای كالاها و خدمات مصرفی در مناطق شهری ایران در مردادماه 1387 نسبت به ماه قبل 8/1 درصد و نسبت به ماه مشابه سال قبل 6/27 درصد افزایش یافت. این گزارش نشان می‌دهد كه میزان تورم در 12 ماه منتهی به مردادماه سال 1387 نسبت به 12 ماه منتهی به مردادماه سال 1386معادل 3/22 درصد بوده است. با بررسی روند رشد نرخ تورم از ابتدای امسال به این نتیجه می‌رسیم كه روند رشد نرخ تورم از فروردین‌ماه گذشته تا مرداد‌ماه روندی فزاینده بوده و فاصله نرخ تورم نسبت به ماه‌های قبل از آن با روندی فزاینده رشد داشته است. براساس گزارش‌های بانك ‌مركزی از رشد نرخ تورم در ماه‌های پیشین این میزان در فروردین،‌ اردیبهشت، خرداد و تیرماه امسال به ترتیب 1/19 ، 8/19 ، 7/20 و 5/21درصد اعلام شده بود كه این شاخص برای مردادماه امسال به 3/22 درصد رسیده‌ است. 

نرخ تورم در فروردین ‌86 معادل 12.8 درصد، در اردیبهشت ‌13.6 درصد، در خرداد 14.2 درصد، در تیر 14.8 درصد، در مرداد 15.4 درصد، در شهریور 15.4 درصد، در مهرماه 16.2 درصد، در آبان‌ماه 16.8 درصد، در آذرماه 17.2 ، در دی‌ماه 17.5 درصد، در بهمن 17.8 درصد، در اسفند 86 معادل 18.4 درصد، بوده است. این روند نشان می دهد كه دولت نهم از زمان در دست گرفتن زمام امور اجرایی كشور در عمل از كنترل تورم عاجز بوده و با اینكه همواره شعار كنترل تورم را سر داده و در اولویت‌های كاری خود كنترل و حتی كاهش نرخ تورم را قرار داده، اما نه‌تنها موفق به این كار نشده ‌است بلكه شیب ثابت و حتی كاهنده نرخ تورم را تغییر داده ‌است. 

افزایش نرخ تورم در مردادماه امسال آن‌هم با شیبی تندتر از ماه‌های قبل، در حالی است كه بانك ‌مركزی مدعی است با عملكرد مناسب خود كه اعتراضات و انتقادهای بسیاری را در داخل كابینه به همراه داشته، توانسته نرخ رشد نقدینگی به عنوان یكی از عوامل افزایش تورم را كنترل كند و براساس آنچه مسوولان این بانك می‌گویند اگر این سیاست‌ها اجرا نمی‌شد امروز معلوم نبود چه نرخ تورمی بر سر سفره‌های مردم حضور داشت. اما تورم 6/27 درصدی مردادماه پایان ماراتن جانكاه تورم و معیشت مردم نیست،‌ چشم‌انداز برنامه‌ها و سیاست‌های دولت نهم به گونه‌ای است كه می‌توان نرخ‌ تورم بالاتر از 27 درصد را نیز انتظار داشت. 

كسری بودجه 30 هزار میلیارد تومانی دولت كه دیگر دولتی‌ها و نزدیكان آنها ابایی از بیان آن ندارند و تلاشی برای پوشاندن آن صورت نمی‌گیرد، به شكل بالقوه می‌تواند نرخ تورم مندرج در گزارش آماری بانك‌ مركزی را به اعداد و ارقامی بالاتر برساند. از سوی دیگر ناتوانی بخش‌های مختلف اقتصاد ایران در جذب نقدینگی و ناكارآمدی ابزارهای كنترل نقدینگی عامل دیگری است كه در كمین اقتصاد ایران نشسته و با آنكه بانك مركزی برای تزریق نقدینگی جدید ملاحظه بسیار دارد اما در عمل همین نقدینگی موجود و رشد آن كه با شتاب كمتری نسبت به قبل در حال انجام است می‌تواند نرخ تورم را افزایش دهد. 

از سوی دیگر، اتخاذ سیاست‌های درهای باز و متوسل‌شدن به تعرفه‌های صفر درصدی برای واردات بیشتر و بیشتر كه وزارت بازرگانی دولت نهم در پیش‌گرفته نتوانسته كمكی به كنترل و كاهش تورم كند و حتی تورم وارداتی را نیز به اقتصاد ایران تزریق كرده‌است، این سیاست كه در سه‌سال گذشته به شكل افراطی موردنظر بوده تنها به قیمت حراج سرمایه‌های بین‌نسلی نفت و نابودكردن تولیدكنندگان داخلی تمام شده ‌است. 

اما از همه مهم‌‌تر اصرار دولت به اجرای سیاست‌های بانك‌جهانی و صندوق بین‌المللی پول تحت عنوان طرح تحول اقتصادی است كه اگر به شكل معمول و رایج آن كه در برخی كشورهای آمریكای لاتین تجربه‌شده به اقتصاد ایران تحمیل شود می تواند نرخ تورم را دگرگون كرده و رشدهای افسانه‌ای را برای این شاخص به همراه داشته ‌باشد. 

اگرچه متولیان این طرح كه همچنان جامعه كارشناسی كشور به‌دنبال خواندن جزئیات آن است، ‌از اجرای این طرح در نیمه دوم امسال ناامید هستند،‌ اما به نظر می‌رسد اجرای این طرح در هر زمان با توجه به واقعی‌شدن قیمت‌ها كه به معنای چند برابرشدن قیمت حامل‌های انرژی و دیگر كالاهای یارانه‌ای است جهش نرخ تورم را به‌دنبال داشته باشد، ‌ضمن آنكه مرحله دوم اجرای این طرح كه پرداخت نقدی همان یارانه‌‌های حذف‌شده به خانوارهاست با افزایش نقدینگی همراه بوده و لاجرم رشد نرخ تورم را به‌دنبال خواهد داشت. 

آثار به‌شدت تورمی آغاز این طرح كه اجرای آن در كشوری مانند آرژانتین در سال‌های گذشته با مشكلات بسیاری همراه بود و ناآرامی‌ها و آشوب‌هایی را به‌دنبال داشت، ‌ تا آنجا كه رهبری نیز در دیدار با هیات دولت از دغدغه خود درباره آثار تورمی اجرای این طرح سخن گفت و تلاش بیشتر برای كنترل تورم را به‌عنوان یكی از مشكلات مردم خواستار شد. 

هرچند كه حتی گزارش‌های رسمی و دولتی حكایت دیگری دارد،‌ حكایتی كه با پیش‌بینی‌ها و انتظارات مسوولان بانك‌‌مركزی هم سازگار نیست، معاون اقتصادی بانك مركزی پیش از این با اشاره به تلاش بانك‌مركزی برای مهار تورم، از برنامه‌ریزی و هدف‌گذاری این بانك برای ماندن نرخ تورم پایان امسال در سطح 20 درصد خبر داده ‌بود كه با رسیدن نرخ تورم در مردادماه به سطح 6/27 درصد و رشد شتابنده تورم نسبت به ماه‌های قبل شاید بانك‌مركزی باید هدف‌گذاری خود برای تورم 20 درصدی را اصلاح كند.
ظاهرا در چنین شرایطی، چاره‌ای جز گوش‌سپردن به توصیه خطیب نمازجمعه دیروز تهران نیست: «بسوزید و تحمل كنید».