فرارو- آیا به راستی ممیزی از مدیری به مدیر دیگر، از بررسی به بررس دیگر، از میزی به میز دیگر توفیر و تفاوت دارد؟ چرا برخی کتابهای که پیش از این مجوز گرفتهاند توقیف میشوند و...خیلی پرسشها و ابهامات دیگر، خیلی از کسانی که دستی بر آتش ادبیات دارند معتقدند که عدم معیار مشخص و معین در اعمال ممیزی از یک طرف و چرخه طولانی بررسی و اصلاح از طرف دیگر، کار نوشتن را سخت و دشوار کرده است، حتی خود وزیر فرهنگ و ارشاد به تازگی مميزي كتاب را كاري حساس و دشوار توصيف كرده و گفته است: «ما نميخواهيم سختگيري كنيم، ولي ضوابط بايد رعايت شود.»
به گزارش سرویس فرهنگی هنری فرارو، سيدمحمدحسيني که مهمان یک برنامه تلویزیونی بود دربارهي بعضي از سختگيريها در صدور مجوز نشر كتاب، گفت: «تأكيد ما در حوزهي نشر بر اين است كه بر اساس ضوابط شوراي عالي انقلاب فرهنگي عمل كنيم و تمامي چارچوبها در اين حوزه بايد رعايت شوند.»
اما شماری از ناشران و نویسندگان نظر دیگری دارند،آنها در اثبات نظرشان پرسشی مطرح میکنند با این مضمون که چنانچه موارد مطرح شده از جانب مميزها و بررسها، مطابق نص قانون و مصوبات شوراي عالي انقلاب فرهنگي هستند، چرا روي كاغذهاي سربرگ دار و ممهور به مهر وزارتخانه يا معاونت فرهنگي يا دست كم شخص حقيقي و حقوقي ذكر نمي شوند؟
چنین ابهاماتی است که فرض اعمال سلیقههای شخصی در امر ممیزی را قوت میبخشد و که از بررسی به بررس دیگر، از مدیری به مدیر دیگر توفیر و تفاوت دارد.
همین حرف و حدیثهاست که وزیر فرهنگ و ارشاد در پاسخ به سؤال ديگري مبني بر اينكه چرا مميزيها سليقهيي شدهاند، توضيح میدهد: «شايد موردي از نظر يك نفر داراي اشكال باشد و از نظر ناظر ديگر بدون اهميت باشد. به هر حال، اگر مؤلفان در اين زمينه انتقادي دارند، بايد نزد ما بيايند و اعتراض خود را بيان كنند.»
وزیر ارشاد با بیان اینکه بعضي از نويسندگان در اين زمينه هيچ پيگيرياي انجام نميدهند و موضوع را زود رها ميكنند، خطاب به نویسندگن و مترجمان افزود: «از نويسندگان و مترجمان درخواست ميكنيم به جاي اينكه از نشريات و مطبوعات به عنوان تريبونهاي عمومي براي طرح مشكلاتشان در زمينهي مميزي استفاده كنند، نزد ما بيايند و مشكلشان را بيان كنند. مدير ادارهي كتاب هميشه در دسترس است و بارها هم اعلام كردهام كه اگر كسي مشكلي داشت، به دفتر خود من مراجعه كند.»
این درحالی است که پیش از اینها یکی از نویسندگانی که کتابهایش از استقبال بالایی برخوردار بوده و منش و دلسوزياش براي فرهنگ و ادبیات باعث شده كه همیشه در شرايط متفاوت به سياستهايي كه به ضرر فرهنگ و ادبیات است اعتراض كند، معتقد است که مدیران فرهنگی تن به گفتوگو نمیدهند.
رضا امیرخانی خیلی صریح عنوان کرده: «گرفتاری ممیزی در هر دوره ای وجود داشته اما مشکل ما با این آقایان این است که هرگز حاضر نیستند با ما صحبت کنند و عقلانی تصمیم بگیرند مطمئنا ما اشتباهات و اشکالاتی داریم اما این اشکالات باید در گفتگو به یک فصل مشترک برسد نه اینکه کسی را که ما نمی شناسیم در اثر ما دست ببرد.»
امیرخانی مهرماه سال جاری در برنامه زنده تلویزیونی، انتقادات صریح و منطقی در خصوص ممیزی کتاب داشت و با بیان اینکه اهل غر زدن نیست و با زخمی که از ممیزی دارد کنار آمده از یک نمونه از اعمال ممیزیها یکی از مدیران شاهد آورد و گفت: «من با اين كتابهايم به استقبال قيامت و مرگ ميروم و با اين چند كتاب در قبر حاضر ميشوم چون اين آثار اعمال من محسوب ميشوند، اين آقاي مسئول هم با همين فصل حذف شده و حذفياتي كه از كتاب و كتابهاي من داشته در قبر خودش قرار ميگيرد.»
در حالی که امیرخانی به عنوان یکی از نویسندگان متعهد به حساب می آید، رئیس کمسیون فرهنگی مجلس خیلی از نویسندگانی که به ممیزی کتاب اعتراض دارند را افرادی به حساب آورده که در کتابهایشان دچار مشکل اخلاقی هستند.
غلامعلی حدادعادل که خودش نویسنده، مترجم و شاعر هم هست معتقد است: «بسیاری از کسانی که امروز از شیوه ممیزی کتاب انتقاد میکنند در کتابهایشان دچار مشکل اخلاقی هستند و حریم عفت عمومی و مفاهیم بالای انسانی را نقض میکنند. اگر دنیای غرب از این ارزشها فاصله گرفته دلیل نمیشود که ما نیز از این ارزشها فاصله بگیریم.»
حداد عادل در بخشی دیگر از یادداشتش در جدیدترین شماره ماهنامه زمانه نوشته: «با توجه به معیارهای ممیزی کتاب در ایران، اگر کسی بگوید که من کتابی نوشتهام و در آن از دولت و دیگر قوای جمهوری اسلامی انتقاد کردهام و به همین دلیل کتابم توقیف شده دروغ میگوید.»
صرف نظر از حقیقت و دروغ، کمتر نویسندهای هست که وقت نوشتن به ممیزی و سانسور فکر نکرده باشد، امری سلبی که فصل مشترک تعاملات نویسندگان و ناشران با اداره کتاب وزارت ارشاد هم هست.
برخی از نویسندگانی که از اعمال سليقه بررسها و عدم معیار معین براي مميزي كتاب، ناراضیاند و خواستار ارائهی چارچوب مدون براي مميزي كتاب هستند که به شکل جزوه يا اساسنامه مدوني از سوي وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي به عنوان متولي كتاب و نشر در اختیار ناشران قرار گیرد تا ممیزی از ابهام کمتری برخوردار باشد.
با این حرفها هنوز پرسش همیشگی مطرح است که ارتباط ممیزی با میز به چه میزان است و آیا کسی که پشت میز ممیزی مینشیند در کم و کیف میزان ممیزی اثر میگذارد یا خیر؟
