اعلام دو شرط سیدمحمد خاتمی برای حضور در انتخابات آتی ریاست‌جمهوری با استقبال و تحلیل‌های متنوعی در میان نیروهای اصلاح‌طلب همراه شده است. 

خاتمی روز شنبه اعلام كرد: «در صورتی وارد عرصه انتخابات خواهم شد كه اولا بتوانم با ملت بر سر خواسته‌های‌شان تفاهم كنم و ثانیا با سازوكارهای موجود امكان عملی كردن برنامه‌ها برای رئیس‌جمهوری فراهم شود.» 

اعلام این شرایط از سوی خاتمی به‌عنوان چهره‌ای كه سابقه و تجربه هشت سال حضور در جایگاه ریاست‌جمهوری را داشته، در نزد فعالان سیاسی اصلاح‌طلب «با اهمیت» ارزیابی شده است. 

خبرگزاری ایلنا كه خاتمی نیز شرایطش را در دیداری با مدیران آن اعلام كرده بود، دیروز در گفت‌وگوهایی با چهره‌های متفاوت اصلاح‌طلب ارزیابی آنها را از شروط خاتمی جویا شد كه گزارشی از آن را در پی می‌خوانید: 

سلامتی: امكان حضور خاتمی افزایش یافته است
محمد سلامتی دبیركل سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی با طبیعی ارزیابی كردن پیش‌شرط‌‏های مطرح شده از سوی خاتمی برای حضور در عرصه انتخابات دهم ریاست‌جمهوری تصریح كرد: دیدگاه‌‏های خاتمی برای حضور در عرصه انتخابات منعطف‌‏تر شده است.
 
وی تصریح كرد: پیشنهادهای آقای خاتمی امری طبیعی است. قطعا ایشان باید از مطالبات مردم اطمینان داشته باشند و به همراه نظراتی كه خود در این رابطه دارند وارد عرصه شوند و مهم‌ترین مسئله این است كه آیا با سازوكار موجود امكان عملیاتی شدن برنامه‌‏ها وجود دارد یا خیر؟ 

وی با بیان اینكه خاتمی تجربه هشت سال ریاست‌جمهوری را دارد، ادامه داد: بسیاری از ارگان‌ها و اركان مملكتی كه موظف به همكاری با دولت هستند، در دوران اصلاحات همكاری نمی‌‏كردند. دبیركل سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی با تاكید بر اینكه خاتمی باید مطمئن شود با سازوكارهای موجود می‌‏تواند كارها را پیش ببرد و اهداف و مطالبات مردم را پیگیری كند، گفت: قاعدتا هر دولتی كه سركار می‌‏آید باید اجزای حكومت برای پیشبرد كارها با آن همكاری داشته باشند. 

وی ادامه داد: دولت فعلی به دلیل آنكه برنامه دقیق و علمی ندارد و سیاست‌‏هایش مقطعی و گاه متضاد است حتی با وجود هماهنگی با ارگان مختلف حكومت نمی‌‏تواند كارها را پیش ببرد. سلامتی با تاكید بر اینكه رئیس‌جمهور باید اختیارات و امكانات پیگیری برنامه‌‏های خود را داشته باشد، تصریح كرد: آقای خاتمی شرایطی را مطرح كردند كه بدون وجود آن ملاحظات كارها با بن‌بست مواجه می‌‏شود. سلامتی در مورد این تحلیل كه با سخنان اخیر خاتمی امكان حضور وی در عرصه انتخابات دهم ریاست‌جمهوری افزایش یافته است، خاطرنشان كرد: احساسم این بود كه دیدگاه‌‏های ایشان نسبت به گذشته تا حدود زیادی متفاوت شده است. چراكه قبلا از قبول این پیشنهاد استنكاف می‌‏كردند ولی در شرایط حاضر این دیدگاه تا حدود زیادی تغییر پیدا كرده است. 

امید به تغییر روند برگزاری انتخابات نیست
عبدالواحد موسوی‌لاری عضو شورای مركزی مجمع روحانیون مبارز و وزیر كشور دولت خاتمی نیز در مورد پیش‌شرط‌‏های مطرح شده از سوی خاتمی اظهار داشت: ایشان با صحبت‌‏های اخیر خواست بگوید كه حضورش در انتخابات آتی منتفی نیست و اگر شرایط فراهم شود، با توجه به خواست عمومی، ممكن است در عرصه انتخابات حاضر شوند. 

وی با بیان اینكه دولت نهم با برگزاری انتخابات هشتمین دوره مجلس و شوراهای سوم نشان داد كه نگاهش به شرایط انتخابات حداقلی است، تصریح كرد: تعدادی از افراد ردصلاحیت شده از سوی دولت در این انتخابات‌‏ها از سوی شورای نگهبان تایید شدند كه این امر سبب شد تا سرنوشت این دو انتخابات كماكان در ابهام قرار داشته باشد. 

موسوی‌لاری تاكید كرد: معتقدم دغدغه خاتمی توسط مدیران اجرایی پاسخ مثبت دریافت نمی‌‏كند و باید سازوكارهای مردمی با حضور پرشور مردم در عرصه انتخابات فراهم شود. به اعتقاد من هیچ امیدی به تغییر رویكرد دولت در اجرای قوانین انتخابات وجود ندارد. 

وزیر اسبق كشور با تصریح این مطلب كه با شور و نشاط مردم پای صندوق‌‏های رای، جلوی برخی قانون‌‏شكنی‌‏ها گرفته می‌‏شود، خاطرنشان كرد: خاتمی یك شرط بیشتر ندارد و آن اینكه بتواند مطالبات مردم را آنگونه كه هست، پیگیری كند و با مردم ارتباط لازم را برقرار كند؛ به‌رغم اینكه امكانات لازم را در اختیار ندارد. 

سحابی: خاتمی به دنبال توافق با طرفداران خویش است
مهندس عزت‌الله سحابی رئیس شورای فعالان ملی مذهبی نیز درباره دو شرط خاتمی برای حضور در انتخابات گفت: ما به آقای خاتمی اعتماد داریم و شرط‌‏های ایشان را تایید می‌‏كنیم. 

وی درباره این شرط خاتمی كه باید امكان اجرای برنامه‌‏ها وجود داشته باشد، گفت: اگرچه در اینكه خاتمی بتواند در برابر مراكز قدرت، حرف‌‏های خود را به كرسی بنشاند، تردید دارم اما شرط ایشان را شرط خوبی می‌‏دانم. 

وی درباره شرط دوم خاتمی درباره تفاهم با ملت بر سر برنامه‌‏ها گفت: اگرچه آقای خاتمی منظورش را به‌طور شفاف بیان نكرده است اما به نظر می‌‏رسد یكی از مخاطبان این شرط خاتمی، برخی طرفداران وی هستند كه در دوران ریاست‌جمهوری وی، خواسته‌‏های حداكثری داشتند. 

وی افزود: شاید یكی از منظورهای آقای خاتمی از این شرط آن است كه با تمام گروه‌‏هایی كه طرفدارش هستند، به توافق برسد.
 
رئیس شورای فعالان ملی‌ـ مذهبی در ادامه با تایید عملكرد دولت اصلاحات در سیاست خارجی، داخلی و سیاست‌‏های اقتصادی خاتمی در چهار سال دوم دوران ریاست‌جمهوریش، وی را گزینه مطلوب برای انتخابات ریاست‌جمهوری برشمرد. سحابی با اشاره به شرایط حاكم بر كشور همزمان با آغاز به كار دولت اصلاحات در سال 76 گفت: در آن دوران كشور در معرض تهدید خارجی بود و خاتمی توانست با حضور مثبت خود تهدیدها را كم كند و به نظر می‌‏رسد آن شرایط قابلیت تكرار شدن را دارد. 

بررسی شروط خاتمی در نشست حزب كارگزاران
دبیركل حزب كارگزاران سازندگی از بررسی شروط خاتمی در نشست آتی این حزب خبر داد. 

غلامحسین كرباسچی درباره مواضع حزب كارگزاران در مورد دو شرط اعلام شده از سوی خاتمی برای ورود به عرصه انتخابات ریاست‌جمهوری اظهار داشت: خاتمی نظر خود را اعلام كرده است و ما در نشست شورای مركزی در این‌‏باره صحبت می‌‏كنیم. 

وی گفت: مواضع حزب كارگزاران از طریق سخنگوی این حزب اعلام خواهد شد.
 
با این حال، هدایت آقایی عضو شورای مركزی حزب كارگزاران سازندگی با تاكید بر اینكه سخنان اخیر خاتمی نوعی پیام به جریانات سیاسی، ‌ اصولگرایان و مردم بود، تصریح كرد:‌ سخنان اخیر خاتمی نشان داد كه وی در عرصه انتخابات حضور خواهد داشت. 

وی در مورد پیش‌شرط‌‏های مطرح شده از سوی محمد خاتمی برای حضور در عرصه انتخابات ریاست‌جمهوری دهم، اظهار داشت: با تسامح می‌‏توان سخنان خاتمی را پیش‌‏شرط تلقی كرد؛ چراكه مخاطب سخنان خاتمی، سیاسیون و مردم هستند كه پاسخ‌‏ خود به خاتمی را در پای صندوق‌‏های رای خواهند داد. 

وی با تاكید بر اینكه سخنان اخیر خاتمی یك نوع پیام‌‏رسانی به جریان‌های سیاسی بوده است، تصریح كرد: بر اساس این پیام، جریانات سیاسی باید سطح توقعات خود را محدود به سطح تفكرات خاتمی كنند و انتظار بیشتری از وی نداشته باشند. وی در پایان تاكید كرد:‌ از سخنان اخیر خاتمی این‌گونه برداشت می‌‏شود كه ایشان در عرصه انتخابات حضور پیدا خواهند كرد. 

ابراهیم یزدی: تغییرات در كلام خاتمی نمایان است
دكتر ابراهیم یزدی دبیركل نهضت آزادی ایران نیز با اشاره به پیش‌شرط‌‏‌‏های محمد خاتمی برای ورود به عرصه انتخابات ریاست‌جمهوری گفت: خاتمی می‌‏خواهد مطمئن شود كه اگر در انتخابات شركت كرد و پیروز شد، می‌‏تواند با سازوكارهای موجود به آنچه كه مردم می‌‏خواهند، عمل كند.
 
خاتمی با طرح این شروط می‌‏خواهد كه مطمئن شود در صورت پیروزی در انتخابات، می‌‏تواند در جهت حفظ منافع ملی و خواسته‌‏های مردم گام‌‏های اساسی‌بردارد. 

وی با بیان اینكه خاتمی امروز، خاتمی دوران اصلاحات نیست، اظهار داشت: هشت سال ریاست‌جمهوری خاتمی دیدگاه‌‏های وی را تغییر داده است و این تغییرات در كلام امروز خاتمی نمایان است؛ به همین دلیل با بسیج نیروهای اجتماعی، مشكلی برای پیروزی در انتخابات ندارد. 

یزدی تاكید كرد: خاتمی باید بداند كه اگر محور ائتلاف قرار گیرد اما در این ائتلاف، نیروهای اجتماعی را به سمت حمایت از خود منسجم نكند، نمی‌‏تواند در برابر سازوكارهای موجود، مطالبات مردم را پیگیری كند. دبیركل نهضت آزادی با بیان اینكه طبیعی است كه یك رئیس‌جمهور مدبر با مقامات درون حاكمیت به گفت‌وگو بنشیند و از طریق مذاكرات، اهداف مردم را محقق كند، اظهار داشت: پیشبرد خواسته‌‏های مردم بدون بسیج مردمی و تبدیل نیروهای بالقوه مردمی به یك نیروی بالفعل اجتماعی و سیاسی امكان‌‏پذیر نیست.
 
وی افزود: به همین دلیل از خاتمی خواسته‌‏ایم كه با موقعیتی كه دارد، همه گروه‌‏ها را زیر چتر واحد گردهم آورد. یزدی در ادامه تصریح كرد: اگر دكتر معین نتوانست جبهه دموكراسی‌‏خواهی را شكل دهد و برخی گروه‌‏ها هم با او همكاری نكردند اما خاتمی در جایگاهی است كه می‌‏تواند همه گروه‌‏ها را زیر یك چتر واحد گردهم آورد و یك نیروی اجتماعی موثر را ساماندهی كند. وی تاكید كرد: اگر خاتمی در انتخابات پیروز هم نشود، به دلیل اینكه یك نیروی منسجم سیاسی را به وجود آورده است، می‌‏تواند خارج از قدرت هم اصلاحات را نهادینه كند و در رفتار حاكمان تاثیرگذار باشد. 

دبیركل نهضت آزادی با بیان اینكه با توجه به تجربه‌‏های بعد از انقلاب، تغییر در ساختارهای حقوقی برای پیشبرد اهداف مردمی امكان‌‏پذیر نیست، اظهار داشت: بدون حضور نیروهای اجتماعی نیز تاثیرگذاری در ساختارهای حقیقی، امكان‌‏پذیر نخواهد بود. 

وی افزود: اگر خاتمی می‌‏خواهد با همان سبك گذشته در انتخابات حضور یابد، ‌‏فایده‌‏ای ندارد اما اگر با این نگاه استراتژیك كه یك نیروی سیاسی منسجم را ذیل یك ائتلاف گسترده شكل خواهد داد، به این عرصه وارد شود، تاثیرگذاری زیادی خواهد داشت. یزدی تاكید كرد: شخصیت خاتمی و روحیه مثبت وی به‌گونه‌‏ای است كه همه برای او احترام زیادی قائل هستند و به همین دلیل اگر خاتمی در انتخابات حضور پیدا كند، كروبی به احترام خاتمی در انتخابات كاندیدا نمی‌‏شود. 

یدالله اسلامی: پرسش‌های خاتمی جدی است
یدالله اسلامی دبیركل مجمع نمایندگان ادوار مجلس نیز در پاسخ به سوالی در مورد پیش‌شرط‌‏های خاتمی برای حضور در عرصه انتخابات دهم ریاست‌جمهوری اظهار داشت: وی پرسش‌‏هایی را مطرح كرد كه نه تنها پایه‌‏ای و جدی است، بلكه پاسخگویی و بسط دادن آنها می‌‏تواند به یافتن راه‌‏هایی برای برون‌رفت از تنگناهای موجود كمك كند. 

وی با تاكید بر اینكه «دغدغه‌‏های خاتمی به پرسش‌‏های موجود خلاصه نمی‌‏شود»، تصریح كرد: به نظر می‌‏رسد كسانی كه دل‌شان برای كشور می‌‏سوزد، می‌‏دانند وضع موجود پاسخگوی نیازهای ملی و در راستای تامین منافع ملی نیست و باید راهی برای برون‌رفت از این وضعیت پیدا كنند. 

عضو ارشد مجمع نمایندگان ادوار مجلس ادامه داد: باید در قالب شناخت وضع موجود و تنگناهایی كه وجود دارد، راه‌‏های برون‌رفت از این شرایط از سوی سران حكومت و اجزای قدرت به‌طور دقیق شناسایی شود تا مشخص شود كه آیا روش‌‏های كنونی قادر به پاسخگویی است یا خیر؟ 

اسلامی ادامه داد: باید بررسی شود كه از روش‌‏های موجود چه آسیب‌‏هایی نصیب كشور می‌‏شود تا بتوان راه‌‏های برون‌رفت از آنها را شناسایی كرد كه نتیجه آن ایجاد رقابت سالم و تكیه بر برنامه‌محوری و بررسی پرسش‌‏های مطرح شده به صورت علمی و آكادمیك خواهد بود تا گفتمانی اصلاحی برای برون‌رفت از شرایط كنونی ایجاد شود. 

وی در پاسخ به سوال دیگری مبنی بر اینكه آیا در زمان باقی مانده تا انتخابات ریاست‌جمهوری دهم امكان عملیاتی شدن مسائل مطرح شده وجود دارد یا خیر؟ تصریح كرد: اگر اراده‌‏ای شكل بگیرد تا راه‌‏های برون‌رفت از تنگناها به مفهوم واقعی شكل بگیرد و از طرف دیگر برخی ساده‌انگاری‌‏ها از میان برداشته شود قطعا این راهكارها برای انتخابات آتی به نتیجه خواهد رسید. 

زیدآبادی: شروط خاتمی باید شفاف شود
در این میان احمد زیدآبادی دبیركل سازمان ادوار تحكیم وحدت و از حامیان نامزدی «عبدالله نوری»، درباره دو شرط خاتمی برای حضور در انتخابات ریاست‌جمهوری گفت: آقای خاتمی یك قدم جلوتر از برخی هواداران ورودش به انتخابات است، زیرا برخی از این هواداران، دو مسئله اساسی «چه می‌‏خواهیم و چه می‌‏توانیم بكنیم» را نادیده می‌‏گیرند. 

وی افزود: برخی از هواداران ورود خاتمی به انتخابات مسائل اصلی را نادیده می‌‏گیرند و به این فكر می‌‏كنند كه خاتمی باید وارد انتخابات شود و نقش یك نجات‌‏بخش را بازی كند. زیدآبادی تاكید كرد: با این نوع رویكرد ورود خاتمی به انتخابات و نادیده گرفتن دو سوال اصلی «چه می‌‏خواهیم و چه می‌‏توانیم بكنیم»، نجات‌بخشی خاتمی چگونه می‌‏تواند عملی باشد؟
 
وی افزود: خاتمی از بسیاری از هوادارانش واقع‌‏بین‌‏تر است و به مشكلات و موانع در عرصه‌‏های قدرت و اجتماع پی برده است. 

دبیركل سازمان دانش‌آموختگان، در عین حال دو شرط خاتمی برای حضور در انتخابات را دارای ابهام و نیازمند به توضیح بیشتر دانست. 

زیدآبادی درباره این شرط خاتمی كه بتوانم با ملت بر سرخواسته‌‏های‌شان تفاهم كنم، گفت: توافق با ملت در عالم عینی كار ساده‌‏ای نیست، زیرا ملت ایران یك یا دو نفر نیستند كه در یك جا جمع شده و بتوان با آنها به توافق رسید.
 
وی با بیان اینكه خاتمی باید منظورش از توافق با ملت را توضیح دهد، پرسید: آیا منظور آقای خاتمی این است كه منشوری به نام اصلاحات را در افكار عمومی مطرح كند و اگر مردم در انتخابات به اصلاح‌‏طلبان رای دادند، به معنای یك نوع تفاهم با مردم است؟ 

وی افزود: اگر منظور آقای خاتمی از تفاهم با ملت این باشد كه این تفاهم تا قبل از حضور ایشان در انتخابات و رای مردم حاصل نمی‌‏شود، بنابراین دیگر نمی‌‏تواند شرط باشد. این فعال سیاسی درباره شرط دوم خاتمی؛ یعنی بررسی امكان عملی بودن برنامه‌‏ها گفت: به هر حال آقای خاتمی بهتر از هر كس دیگر، از موانع حقیقی و حقوقی برای پیشبرد اصلاحات اطلاع دارند. 

زیدآبادی با بیان اینكه در چند سال گذشته این موانع استحكام بیشتری پیدا كرده است، افزود: اگر منظور آقای خاتمی از این شرط نوعی تفاهم با قدرت باشد، این تفاهم طی قراردادی روشن با مراكز مورد نظر آقای خاتمی تنظیم شود و در اختیار مردم گذاشته شود. 

وی افزود: با این تفاهم، منطقه چالش برانگیز و منطقه الفراغ شناسایی شده و مشخص می‌‏شود آقای خاتمی در كدام حوزه‌‏ها می‌‏تواند به بهبود امور مشغول شود.
 
زیدآبادی تاكید كرد: آقای خاتمی برای بهبود امور در حوزه‌‏هایی كه با قدرت به توافق می‌‏رسد هم نیاز به این توافق دارد. اگر توافق دوم صورت بگیرد یك گام به جلو از سوی آقای خاتمی است. 

زیدآبادی در پایان با تاكید بر اینكه شرط‌‏های خاتمی نیازمند شفاف‌‏سازی است، گفت: اگر شرط‌‏های آقای خاتمی به همین صورت فعلی، كلی و مبهم باقی بماند، نمی‌‏توان نتیجه خاصی از این شروط گرفت، هرچند كه همین دوشرط و مجموعه صحبت‌‏های اخیر خاتمی نشان می‌‏دهد كه ایشان از برخی هوادارانش یك قدم جلوتر است.