فرارو- یک زن؛ شاید افسرده، شاید لبریز از خشم؛ برای فرار از زندگی دنبال راهی میگردد. احتمالاً به راههای زیادی اندیشیده یا آنها را امتحان کرده است. در نهایت به این فکر میکند که رنج خود را با خودکشی در مترو پایان دهد. ساعتی بعد روی ریلها بیهوش افتاده و نمیداند که این بار نیز ناموفق بوده است. مردم اما این صحنه را تماشا میکنند و برای هم تعریف میکنند. رسانهها خبر را پخش میکنند و همه خبردار میشوند، اما آیا کسی میداند که در دل این زن چه میگذرد؟ آیا اجتماع به این فکر میکند که دلیل این اقدام از کجا ریشه میگیرد؟
به گزارش سرویس اجتماعی فرارو؛ روز گذشته خبری پخش شد که زمان وقوع آن اواخر آذرماه بود. خبر مربوط به سرگردانی 20 دقیقهای مسافران در یکی از خطوط متروی تهران بود. علت این سرگردانی، اقدام خانمی بود که سعی داشت با پرت کردن خود مقابل ریلهای قطار شهری در ایستگاه ملت خودکشی کند. این فرد خوشبختانه تنها صدمه جسمی دید ولی حساسیت بسیاری از افراد را در این خصوص برانگیخت.
حادثهای که در ایستگاه ملت به خیر گذشت، چندمین اقدام در سال جاری برای خودکشی در راهآهن شهری بوده است. رویهای که از سال 1384 با اقدام غیرقابل باور یک دختر 18 ساله آغاز شد و علیرغم افزایش مراقبتها، هر از گاه، باز هم تکرار میشود و از دختر 15 ساله گرفته تا مرد میانسال برای پایان بخشیدن به زندگی خود در مترو تلاش میکنند.
اما امسال با افزایش 10درصدی آمار خودکشی تنها در سه ماهه نخست امسال، این مسئله اهمیت بیشتری مییابد. خودکشی روزانه بیش از ده نفر، در همه سطوح و با همه شیوهها، مسئلهای نیست که به سادگی بتوان از آن چشمپوشی کرد.
خودکشی وارداتی
از آنجا که ایرانیها علاقه زیادی دارند تا هر کالایی را از کشور چین وارد کنند، با نگاهی طنزآمیز میتوان اینطور استنباط کرد که خودکشی در مترو نیز، جزء کالاهای بنجل چینی است. چرا که در چین پدیده خودکشی سالانه جان هزاران نفر را میگیرد و بیشتر این افراد با پریدن مقابل قطار یا از بالای ساختمان به زندگی خود خاتمه میدهند.
مشکلات اقتصادی، اجتماعی و فقر میان خانوادههای چینی و همچنین خشونتهای خانوادگی از مهمترین علل خودکشی در چین به حساب میآید.
البته تنها چینیها نیستند که خودکشی در مترو بینشان رواج دارد؛ فرانسویها نیز تا چند سال پیش، هر هفته با دو سه اقدام به خودکشی رو بهرو بودند. آمار بسیار بالای خودکشی در فرانسه باعث شد تا شرکت مترو پاریس در برخی ایستگاهها، با نصب دیوارههای شیشهای سكوی سوارشدن مسافران را از محل ریل مترو کاملاً جدا کنند.
پس از بازپخش وسیع خبر، امانالله قرایی، در گفتوگویی اعلام کرد که برخلاف برخی نقاط ایران كه گونههایی خاص از خودكشی به رویه تبدیل شده، در تهران هنوز خودكشی با مترو رویه نشده است. با این حال این جامعهشناس معقتد است که جامعه تهران دچار نوعی فروپاشی فرهنگی، فقر اقتصادی و بیهویتی است.
این استاد دانشگاه که اعتقاد دارد، خودكشی اعتراضی علیه وضع موجود اجتماعی و خود فرد است، در این رابطه میگوید: «جامعه شهر تهران دچار آنومی است؛ تنهایی، بیكسی، فقر اقتصادی، بیهویتی و فروپاشی فرهنگی. شخصی كه تصمیم به خودكشی میگیرد چیزی برای از دست دادن ندارد. از سوی جامعه شناخته نمیشود و در پایان دست به خودكشی میزند.»
نماد خشم نسبت به خود و اجتماع
به عقیده یک محقق اجتماعی، وقتی خودكشی در هر جامعهای زیاد میشود، یعنی امكان دسترسی به اهداف كم است. این اهداف میتواند هر هدفی باشد از مسایل اقتصادی و بیكاری گرفته تا موضوعات دیگر. از طرفی اگر ناكامی همراه با حس اجحاف در حق باشد، صددرصد فرد دست به خشونت میزند كه یكی از نمودهای این خشونت، خودكشی است.
یک روانشناس نیز با توجه به ساختارهای امروز جامعه، پیشبینی میکند كه سال به سال آمار افسردگی و در نتیجه خودكشی افزایش یابد.
به گفته مصطفی تبریزی، تبعیض، ظلم، فقر، بیكاری، عدم رسیدن به خواستهها و ... از جمله عواملی هستند كه زمینههای ابتلای فرد به افسردگی را افزایش میدهد. لذا اگر میخواهیم پدیده خودکشی در مترو و به طور کلی تمام خودکشیها را کاهش دهیم، باید برای طرف کردن عوامل زمینهساز خودکشی و افسردگی، گامی مؤثر برداریم.
کارشناسان تأیید دارند که صرف هزینههای کلان برای برگزاری همایشها و چاپ کتاب و نشریه، راه حل کافی برای نجات یک اجتماع از تمایل به خودکشی نبوده و نخواهد بود. بر این اساس باید برای کنترل این معضل ناخوشایند برنامهریزی منطقی و فکر شده صورت گیرد.
